🎯
लक्ष्य परीक्षा
संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा
⏱️
अपेक्षित वेळ
३० ते ४५ सेकंद
⚖️
गुणदान पद्धत
+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह
📊
काठिण्य पातळी
मध्यम (७४% अचूकता)
मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) MPSC Rajyaseva Prelims 2020 CSAT Paper-II 2020 MEDIUM

पुढील संवाद काळजीपूर्वक वाचून आणि त्याचा पुरावा म्हणून उपयोग करून खजिना शोधक आणि पुरातत्त्वज्ञ यांच्यातील असहमतीचे निर्देशन करू शकणारे अनुमान पर्यायातून निवडा : खजिना शोधक : सर्वसाधारणपणे पाहता सार्वजनिक मालमत्तेच्या जागी सापडलेल्या पुरातत्त्वीय वस्तूंवर खाजगी मालकी असणे बेकायदेशीर आहे. ज्या व्यक्ती स्वतःचा जीव धोक्यात घालून बुडालेल्या जहाजांवरून जे काही सामान सोडवून आणतात ते शतकांच्या जुन्या सागरी कायद्यांनुसार त्यांना स्वतःकडे बाळगण्याची परवानगी आहे. या कायद्याने बुडालेल्या स्वतःचा जीव धोक्यात घालून सागरी खाऱ्या पाण्यामुळे नामशेष होऊ घातलेल्या पुरातन जहाजांतील सामानाला वाचवणाऱ्या खजिना शोधकांना ते स्वतःला ठेवण्याची मुभा स्पष्टपणे दिली आहे. पुरातत्त्वज्ञ : असे नाही. ही अपघातग्रस्त जहाजे शतकानुशतके पाण्यात पडून असल्याने ती तेथे स्थिरावली आहेत. त्यांना धोका आहे तो फक्त लोभी खजिना शोधकांचा जे प्रचंड नफा कमवण्यासाठी त्या वस्तू लुटण्याच्या घाईत बहुमोलाच्या पुरातत्त्वीय पुराव्यांचा नाश करतात. पर्यायी उत्तरे :

EN Read the following conversation carefully and using this as evidence, select the option that serves as a conclusion pointing to the disagreement between the treasure hunter and the archaeologist : Treasure Hunter : In general, archaeological artefacts found on public property cannot legally be privately owned. Centuries-old maritime law allows persons who risk their lives attempting to rescue a sunken ship to keep whatever cargo they can salvage. Under this rule, treasure hunters clearly are entitled to keep the cargo from ancient shipwrecks that they risk their lives to save from becoming extinct in salty ocean waters. Archaeologist : Not so. These shipwrecks have stabilized over the centuries they have lain underwater. The only danger they are in is from greedy treasure hunters who destroy valuable archaeological evidence in their hurry to loot artefacts for making high profits. Answer Options :
💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:
A
बुडालेल्या जहाजासाठी सागरी कायदा लागू करता येईल वा नाही.
Whether maritime law can ever be applied to a ship that has already sunk.
B
सार्वजनिक पाण्यातील प्राचीन अपघातग्रस्त जहाजाला खाजगी मालमत्ता म्हणणे उचित आहे वा नाही.
Whether it is legitimate to call an antique shipwreck in public waters private property.
C
अपघातग्रस्त जहाजाची सुटका करतात तेव्हा खजिना शोधक स्वतःचा जीव धोक्यात घालतात वा नाही.
Whether treasure hunters risk their lives when they salvage a shipwreck.
D
कोणत्या दृष्टिकोनातून एखाद्या प्राचीन जहाजाला ते नामशेष होण्याच्या मार्गावर आहे किंवा नाही असे म्हणता येईल.
In what sense, if any, an ancient shipwreck can be said to be on the verge of extinction.
जाहिरात • ADVERTISEMENT
verified योग्य उत्तर: पर्याय (4) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर पर्याय ४ [कोणत्या दृष्टिकोनातून एखाद्या प्राचीन जहाजाला ते नामशेष होण्याच्या मार्गावर आहे किंवा नाही असे म्हणता येईल.] आहे.

संवादाचे तार्किक विश्लेषण (Point of Disagreement) :

  • खजिना शोधकाचा दावा : समुद्राच्या खाऱ्या पाण्यामुळे ही जहाजे आणि त्यांमधील वस्तू नष्ट किंवा नामशेष (extinct/destroyed by sea water) होण्याच्या मार्गावर आहेत, म्हणून स्वतःचा जीव धोक्यात घालून त्यांना वाचवणे आवश्यक आहे.
  • पुरातत्त्वज्ञाचा प्रतिवाद : जहाजे शतकानुशतके पाण्याखाली राहून तेथे पूर्णपणे 'स्थिरावली' (stabilized) आहेत; पाण्यामुळे त्यांच्या अस्तित्वाला कोणताही धोका नाही, तर खरा धोका लोभी खजिना शोधकांमुळेच आहे.
  • यावरून स्पष्ट होते की त्यांच्यातील मूळ वाद किंवा असहमतीचा मुद्दा हा आहे की, "पाण्याखालील प्राचीन जहाजे खरोखरच नामशेष होण्याच्या धोक्यात आहेत की ती पाण्याखाली सुरक्षित व स्थिर आहेत?"
  • त्यामुळे पर्याय ४ हा असहमतीचा मुख्य केंद्रबिंदू अचूकपणे दर्शवितो.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

वादविवादातील असहमतीचा मुद्दा (Point of Contention) शोधताना दोन्ही वक्ते ज्या एका समान मुद्द्यावर परस्परविरोधी भूमिका घेतात तो मुद्दा निवडावा.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

The correct answer is Option 4 [In what sense, if any, an ancient shipwreck can be said to be on the verge of extinction.].

Critical Reasoning - Point of Disagreement:

  • Treasure Hunter's Premise: Ancient wrecks and their relics are actively deteriorating and "becoming extinct in salty ocean waters", justifying emergency salvage.
  • Archaeologist's Counter-premise: The shipwrecks are NOT in peril from the sea environment; rather, "they have stabilized over the centuries they have lain underwater." The only threat comes from the salvagers themselves.
  • The crux of their disagreement directly hinges upon whether an undisturbed ancient wreck can legitimately be considered 'in danger of imminent destruction/extinction' by the marine elements.
  • Therefore, Option 4 accurately captures the exact point of contention.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

In dialogue-based reasoning questions, identify the factual claim asserted by speaker 1 and directly disputed by speaker 2.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)
✗ पर्याय (1) बुडालेल्या जहाजासाठी सागरी कायदा लागू करता येईल वा नाही. (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
⚠️ पर्याय (2) सार्वजनिक पाण्यातील प्राचीन अपघातग्रस्त जहाजाला खाजगी मालमत्ता म्हणणे उचित आहे वा नाही. (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
⚠️ पर्याय (3) अपघातग्रस्त जहाजाची सुटका करतात तेव्हा खजिना शोधक स्वतःचा जीव धोक्यात घालतात वा नाही. (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
✓ पर्याय (4) कोणत्या दृष्टिकोनातून एखाद्या प्राचीन जहाजाला ते नामशेष होण्याच्या मार्गावर आहे किंवा नाही असे म्हणता येईल. (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर पर्याय ४ [कोणत्या दृष्टिकोनातून एखाद्या प्राचीन जहाजाला ते नामशेष होण्याच्या मार्गावर आहे किंवा नाही असे म्हणता येईल.] आहे.
💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.
assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२० (CSAT) पेपर-२' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

🎯 घटक चाचणी मोफत टेस्ट
राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२० (CSAT-२)
quiz 80 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२५ (GS) पेपर-१ (दि. ०९ नोव्हेंबर, २०२५)
quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२४ (GS) पेपर-१ (दि. ०१ डिसेंबर, २०२४)
quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२३ (GS) पेपर-१ (दि. ०४ जून, २०२३)
quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण
menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२० (CSAT) पेपर-२

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२० (CSAT) पेपर-२' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र. परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1 परीक्षेतील अभ्यासक्रम: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयांतर्गत 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२० (CSAT) पेपर-२' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2 तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3 मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4 वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5 उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.
📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयातील 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२० (CSAT) पेपर-२' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)
हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more
हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.
'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२० (CSAT) पेपर-२' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more
या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.
MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more
MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.
quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)
जाहिरात • ADVERTISEMENT
💬 या प्रश्नाबाबत काही शंका आहे का?
आमच्या MPSC शिक्षक व विषय तज्ञांशी थेट व्हॉट्सअॅपवर चर्चा करा.
व्हॉट्सअॅपवर शंका विचारा 💬
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →