योग्य उत्तर पर्याय १ [49] आहे.
भूमितीय सिद्धता व गणना :
दिलेले त्रिकोण समभुज त्रिकोण आहेत. समभुज त्रिकोणाचा प्रत्येक आंतरकोन $60^\circ$ असतो.
आकृतीमधील कोनांचे विश्लेषण :
- एका सरळ रेषेवरील कोनांची बेरीज $180^\circ$ असते (Linear Pair Property) :
- डाव्या बाजूकडील छेदनावर : समभुज त्रिकोणाचा कोन $60^\circ$ आणि दिलेला बाह्य कोन $72^\circ$ आहे.
- म्हणून, त्रिकोणाच्या अंतरंगातील कोन $q$ हा :
$$q = 180^\circ - (72^\circ + 60^\circ) = 180^\circ - 132^\circ = 48^\circ$$
- उजव्या बाजूकडील रेषीय जोडी :
- उजव्या छेदनावर दिलेला कोन $59^\circ$ आणि समभुज त्रिकोणाचा कोन $60^\circ$ आहे.
- म्हणून, अंतरंगातील कोन $r$ हा :
$$r = 180^\circ - (59^\circ + 60^\circ) = 180^\circ - 119^\circ = 61^\circ$$
- मध्यवर्ती लहान त्रिकोणातील कोनांची बेरीज :
- त्रिकोणाच्या तिन्ही कोनांची बेरीज $180^\circ$ असते. जर तिसरा कोन $s$ मानला, तर :
$$s = 180^\circ - (q + r) = 180^\circ - (48^\circ + 61^\circ) = 180^\circ - 109^\circ = 71^\circ$$
- त्रिकोणाच्या तिन्ही कोनांची बेरीज $180^\circ$ असते. जर तिसरा कोन $s$ मानला, तर :
- कोन $a$ चे मूल्य शोधणे :
- कोन $a$, कोन $s$ आणि समभुज त्रिकोणाचा शीर्षकोन ($60^\circ$) यांच्यातील संबंधानुसार :
$$a = 180^\circ - (s + 60^\circ) = 180^\circ - (71^\circ + 60^\circ) = 180^\circ - 131^\circ = 49^\circ$$
- कोन $a$, कोन $s$ आणि समभुज त्रिकोणाचा शीर्षकोन ($60^\circ$) यांच्यातील संबंधानुसार :
म्हणून, कोन $a$ चे अंशामधील मूल्य $49^\circ$ आहे.
समभुज त्रिकोणांच्या अतिव्यापन (Overlapping Triangles) प्रश्नांमध्ये प्रत्येक शिरोबिंदूचा कोन $60^\circ$ असतो हे प्राथमिक गृहीतक मानून रेषीय जोडीतील कोन ($180^\circ$) व त्रिकोणाच्या कोनांची बेरीज गुणधर्म क्रमाने वापरावेत.
The correct answer is Option 1 [49].
Geometric Step-by-Step Proof:
The triangles given in the figure are equilateral triangles. Therefore, each interior angle of an equilateral triangle measures exactly $60^\circ$.
- Angles on a Straight Line (Linear Pair Theorem):
- At the first intersection, the straight line consists of the angle $72^\circ$, the equilateral triangle angle ($60^\circ$), and angle $q$:
$$q = 180^\circ - (72^\circ + 60^\circ) = 180^\circ - 132^\circ = 48^\circ$$
- At the first intersection, the straight line consists of the angle $72^\circ$, the equilateral triangle angle ($60^\circ$), and angle $q$:
- At the second intersection:
- The line consists of angle $59^\circ$, the equilateral triangle angle ($60^\circ$), and angle $r$:
$$r = 180^\circ - (59^\circ + 60^\circ) = 180^\circ - 119^\circ = 61^\circ$$
- The line consists of angle $59^\circ$, the equilateral triangle angle ($60^\circ$), and angle $r$:
- Angle Sum Property of the intermediate central triangle:
- Let the third angle of this triangle be $s$:
$$s = 180^\circ - (q + r) = 180^\circ - (48^\circ + 61^\circ) = 180^\circ - 109^\circ = 71^\circ$$
- Let the third angle of this triangle be $s$:
- Calculating angle $a$:
- From the adjacent geometry where angle $a$ is formed with angle $s$ and the $60^\circ$ equilateral triangle angle:
$$a = 180^\circ - (s + 60^\circ) = 180^\circ - (71^\circ + 60^\circ) = 180^\circ - 131^\circ = 49^\circ$$
- From the adjacent geometry where angle $a$ is formed with angle $s$ and the $60^\circ$ equilateral triangle angle:
Therefore, the value of angle $a$ is $49^\circ$.
In geometric intersection problems involving regular polygons, always annotate all known standard angles ($60^\circ$ for equilateral triangles) first. Solving adjacent linear pairs directly unveils the interior angles.
'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२० (CSAT) पेपर-२' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.
MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२० (CSAT) पेपर-२' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.
| क्र. | परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts) |
|---|---|
| 1 | परीक्षेतील अभ्यासक्रम: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयांतर्गत 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२० (CSAT) पेपर-२' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे. |
| 2 | तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे. |
| 3 | मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात. |
| 4 | वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो. |
| 5 | उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी. |
stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)
- या प्रश्नाचे अचूक उत्तर '49' हे असून ते 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२० (CSAT) पेपर-२' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
- MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
- परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
- संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
- MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.
२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.