🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) Rajyaseva Pre 2014 MEDIUM

जुलै 1947 पर्यंत कोणती संस्थाने भारतीय संघराज्यात सामील होण्यास इच्छुक नव्हती: a. बडोदा b. त्रावणकोर c. बिकानेर d. भोपाळ

EN The princely states that were unwilling to join the Indian Union until July 1947 included: a. Baroda b. Travancore c. Bikaner d. Bhopal

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

वरील सर्व

All the above

(a), (c)

(b), (c)

(b), (d)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (4) - सविस्तर स्पष्टीकरण

बरोबर उत्तर: पर्याय ४ ((b), (d))

सविस्तर विश्लेषण:

• भारत स्वातंत्र्य कायदा, १९४७ आणि फाळणीच्या घोषणेनंतर ब्रिटिश सार्वभौमत्व (Paramountcy) संपुष्टात आल्यामुळे संस्थानांना भारत किंवा पाकिस्तानमध्ये सामील होण्याचा किंवा स्वतंत्र राहण्याचा पर्याय देण्यात आला होता.

• जुलै १९४७ पर्यंत भारतात सामील होण्यास विरोध करणारी संस्थाने:

• (b) त्रावणकोर (Travancore): त्रावणकोरचे दिवाण सर सी. पी. रामस्वामी अय्यर यांनी जून-जुलै १९४७ मध्ये त्रावणकोर हे स्वतंत्र सार्वभौम राष्ट्र राहील असे जाहीर केले आणि भारताच्या संघराज्यात विलीन होण्यास नकार दिला. (नंतर प्राणघातक हल्ल्यानंतर त्यांनी करारावर स्वाक्षरी केली).

• (d) भोपाळ (Bhopal): भोपाळचे नवाब हमीदुल्ला खान हे चेंबर ऑफ प्रिन्सेसचे कुलपती आणि मुहम्मद अली जिना यांचे निकटवर्तीय होते. त्यांनी काँग्रेसच्या राजवटीला विरोध करत स्वतंत्र राहण्याचा किंवा पाकिस्तानशी संधान बांधण्याचा प्रयत्न जुलै अखेरपर्यंत केला.

• याशिवाय हैदराबाद, जुनागढ आणि जोधपूर यांनीही सुरुवातीस सामील होण्यास टाळाटाळ केली होती.

• बडोदा आणि बिकानेर:

• बडोदा (महाराजा प्रतापसिंह गायकवाड) आणि बिकानेर (महाराजा सार्दुल सिंह) ही संस्थाने सर्वात आधी (एप्रिल १९४७ मध्येच) भारताच्या घटना परिषदेत आणि संघराज्यात सामील झाली होती.

• त्यामुळे विचारलेल्या पर्यायांपैकी (b) त्रावणकोर आणि (d) भोपाळ हे योग्य उत्तर आहे.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

सरदार वल्लभभाई पटेल (गृहमंत्री) आणि व्ही. पी. मेनन (संस्थान मंत्रालयाचे सचिव) यांनी 'इन्स्ट्रुमेंट ऑफ ॲक्सेशन' (Instrument of Accession) द्वारे १५ ऑगस्ट १९४७ पूर्वी बहुतांश संस्थाने भारतात विलीन केली. केवळ काश्मीर, जुनागढ आणि हैदराबाद यांनी सुरुवातीस स्वाक्षरी केली नव्हती.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option 4 ((b), (d))

Detailed Analysis:

• With the lapse of British paramountcy under the Indian Independence Act 1947, princely states had the legal option to join India, Pakistan, or claim independence.

• Reluctant / Defiant States until July 1947:

• (b) Travancore: Dewan Sir C.P. Ramaswami Aiyar announced in June–July 1947 that Travancore would establish an independent sovereign maritime state, refusing integration until facing assassination attempts and public revolts.

• (d) Bhopal: Nawab Hamidullah Khan, Chancellor of the Chamber of Princes and an ally of the Muslim League, strongly opposed joining India and maneuvered to maintain an independent status until July/August 1947.

• Baroda and Bikaner:

• Contrastingly, Baroda (under Maharaja Pratap Singh Gaekwad) and Bikaner (under Maharaja Sadul Singh) were the earliest princely states to willingly join the Constituent Assembly of India in April 1947.

• Hence, the princely states unwilling to join until July 1947 from the list were (b) Travancore and (d) Bhopal.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

The seamless accession of 565 princely states was orchestrated by Home Minister Sardar Vallabhbhai Patel and States Department Secretary V.P. Menon, offering rulers Privy Purses while securing Defense, Foreign Affairs, and Communications.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) वरील सर्व (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

⚠️ पर्याय (2) (a), (c) (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

⚠️ पर्याय (3) (b), (c) (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✓ पर्याय (4) (b), (d) (अचूक उत्तर): बरोबर उत्तर:** **पर्याय ४ ((b), (d))**

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१४ (GS) पेपर-१' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

🎯 घटक चाचणी मोफत टेस्ट

राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१४ (GS-१)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२५ (GS) पेपर-१ (दि. ०९ नोव्हेंबर, २०२५)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२४ (GS) पेपर-१ (दि. ०१ डिसेंबर, २०२४)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२३ (GS) पेपर-१ (दि. ०४ जून, २०२३)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१४ (GS) पेपर-१

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१४ (GS) पेपर-१' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयांतर्गत 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१४ (GS) पेपर-१' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयातील 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१४ (GS) पेपर-१' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर '(b), (d)' हे असून ते 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१४ (GS) पेपर-१' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१४ (GS) पेपर-१' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

जुलै 1947 पर्यंत कोणती संस्थाने भारतीय संघराज्यात सामील होण्यास इच्छुक नव्हती: a. बडोदा b. त्रावणकोर c. बिकानेर d. भोपाळ

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन