योग्य उत्तर: पर्याय ४ (वरीलपैकी सर्व / All of the above)
सविस्तर विश्लेषण:
•
बारावी पंचवार्षिक योजना (२०१२-२०१७): ही भारताची शेवटची पंचवार्षिक योजना होती. या योजनेचे मुख्य घोषवाक्य (Theme) "जलद, अधिक समावेशक आणि शाश्वत वृद्धी" (Faster, More Inclusive and Sustainable Growth) हे होते.
•
या योजनेच्या अधिकृत मसुद्यामध्ये सर्वसमावेशकतेच्या (Inclusiveness) चारही प्रमुख पैलूंवर भर देण्यात आला होता:
•
A. दारिद्र्य निर्मूलन म्हणून सर्वसमावेशकता: योजनेच्या काळात दारिद्र्याचे प्रमाण १० टक्क्यांनी कमी करण्याचे उद्दिष्ट ठेवण्यात आले होते.
•
B. सामाजिक गट समानता (Group Equality): अनुसूचित जाती (SC), अनुसूचित जमाती (ST), इतर मागासवर्ग (OBC), अल्पसंख्याक आणि महिला यांच्या सामाजिक व आर्थिक विकासाला विकासाच्या मुख्य प्रवाहात आणणे.
•
C. प्रादेशिक संतुलन (Regional Balance): मागास राज्ये आणि ईशान्येकडील प्रदेशांमधील विकासातील तफावत कमी करणे.
•
D. उत्पन्नातील विषमतेवर लक्ष केंद्रित करणे (Income Inequality): आर्थिक वाढीचा फायदा केवळ मूठभर लोकांपर्यंत मर्यादित न राहता शेतकरी आणि असंघटित कामगारांचे उत्पन्न वाढवून विषमतेची दरी कमी करणे.
त्यामुळे A, B, C आणि D हे सर्व पैलू बाराव्या योजनेत समाविष्ट होते.
१ जानेवारी २०१५ रोजी भारत सरकारने योजना आयोग (Planning Commission) बरखास्त करून नीती आयोग (NITI Aayog - National Institution for Transforming India) ची स्थापना केली, ज्यामुळे पंचवार्षिक योजनांची प्रणाली संपुष्टात आली.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 4 (All of the above)
Detailed Analysis:
•
Twelfth Five Year Plan (2012–2017): Formulated as India's final five-year plan, its overarching vision was articulated as "Faster, More Inclusive and Sustainable Growth".
•
The Planning Commission's framework document explicitly identified multiple interlocking dimensions of 'Inclusiveness':
•
A. Inclusiveness as Poverty Reduction: Set a quantified monitorable target to reduce the national headcount poverty ratio by 10 percentage points over the plan horizon.
•
B. Inclusion as Group Equality: Aimed to bridge developmental deficits suffered by historically disadvantaged socio-economic groups, particularly Scheduled Castes (SCs), Scheduled Tribes (STs), OBCs, minorities, and women.
•
C. Inclusiveness as Regional Balance: Focused on reducing spatial and inter-state disparities through dedicated packages for backward regions, the North-Eastern states, and tribal belts.
•
D. Focus on Income Inequality: Addressed burgeoning rural-urban wage divergences by fostering non-farm rural livelihood generation and inclusive financial inclusion.
Consequently, all listed dimensions (A, B, C, and D) were integral components of the Twelfth Plan.
On January 1, 2015, the Union Government replaced the 65-year-old Planning Commission with the NITI Aayog (National Institution for Transforming India), marking the transition from Soviet-style five-year planning to a 15-year Vision, 7-year Strategy, and 3-year Action Agenda.
