🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) Rajyaseva Pre 2017 MEDIUM

खालीलपैकी कोणते/कोणती वैशिष्ट्ये CBD ला लागू नाही/नाहीत? a. कार्यालये आणि दुकाने उच्च टक्केवारी b. उच्च प्रवेशयोग्यता c. वाढ बाजूच्यापेक्षा वरच्या दिशेने असते d. निवासी क्षेत्र

EN Which of the following characteristics is/are not applicable to CBD? a. High percentage of offices and shops b. High accessibility c. Growth is upward rather than sideward d. Residential area

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

फक्त a आणि d

Only a and d

फक्त c आणि d

Only c and d

फक्त d

Only d

फक्त a, b आणि c

Only a, b and c

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (3) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: पर्याय ३ (फक्त d / Only d)

सविस्तर विश्लेषण:

• मध्यवर्ती व्यापारी केंद्र (CBD - Central Business District): हे कोणत्याही आधुनिक शहराचा व्यावसायिक, आर्थिक आणि प्रशासकीय गाभा (कणा) असतो, ज्याला सामान्यतः 'डाउनटाउन' (Downtown) किंवा 'फायनान्शियल डिस्ट्रिक्ट' म्हटले जाते (उदा. मुंबईतील फोर्ट / नरिमन पॉइंट / BKC).

• CBD ची मुख्य वैशिष्ट्ये:

• कार्यालये व दुकानांचे उच्च प्रमाण (विधान a): बँका, वित्तीय संस्था, कॉर्पोरेट मुख्यालये, हॉटेल्स आणि मोठ्या दुकानांचे येथे प्रचंड केंद्रीकरण असते.

• उच्च प्रवेशयोग्यता (विधान b): रेल्वे, मेट्रो, बस आणि प्रमुख रस्त्यांचे जाळे CBD ला जोडलेले असते, ज्यामुळे शहराच्या सर्व भागांतून येथे पोहोचणे सोपे असते.

• उर्ध्वगामी वाढ (विधान c): जमिनीचे भाव आणि भाडे गगनाला भिडलेले असल्यामुळे जमिनीचा आडवा विस्तार करण्याऐवजी उत्तुंग गगनचुंबी इमारती (Skyscrapers) बांधून शहराची वाढ वरच्या दिशेने (Vertical / Upward) होते.

• निवासी क्षेत्र (विधान d - लागू नाही): जमिनीच्या अत्यंत प्रचंड किमतींमुळे सामान्य नागरिक CBD मध्ये राहत नाहीत. दिवसा कामासाठी येणाऱ्या लोकांची येथे गर्दी असते, मात्र रात्रीच्या वेळी हे क्षेत्र ओसाड (Daytime population high, night-time population low) होते. त्यामुळे 'निवासी क्षेत्र' हे CBD चे वैशिष्ट्य नाही.

प्रश्न CBD ला काय लागू नाही असा विचारतो, म्हणून पर्याय ३ (फक्त d) योग्य आहे.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

अर्नेस्ट बर्गेस (Ernest Burgess) यांच्या 'संकेंद्री क्षेत्र मॉडेल' (Concentric Zone Model, 1925) मध्ये CBD हा शहरातील सर्वात पहिला आणि मध्यवर्ती झोन (Zone 1) मानला गेला आहे.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option 3 (Only d)

Detailed Analysis:

• Central Business District (CBD): The focal commercial and financial nucleus of a city, often designated as 'Downtown' or the 'Financial District' (e.g., Nariman Point / BKC in Mumbai, Manhattan in New York).

• Defining Characteristics of a CBD:

• High concentration of offices and commercial premises (Statement a): Houses corporate headquarters, retail stores, banks, legal firms, and governmental secretariats.

• Maximum accessibility (Statement b): Serves as the convergence point for urban transit networks, highways, commuter rail, and metro systems.

• Vertical growth over horizontal expansion (Statement c): Astronomical land values and severe spatial constraints compel upward architectural development via high-rise skyscrapers rather than sprawling outward.

• Residential area (Statement d - Not applicable): The prohibitive cost of real estate squeezes out permanent residential dwellings. A typical CBD experiences immense diurnal tidal commuting—swelling with daytime office-goers and emptying dramatically at night. Hence, being a 'residential area' is distinctly not characteristic of a CBD.

Since the question asks which characteristic is not applicable, 'Only d' is the correct answer.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

In Ernest Burgess's classic Concentric Zone Model (1925) of urban morphology, the CBD occupies the innermost nucleus (Zone 1), characterized by highest peak land values and maximum transport convergence.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) फक्त a आणि d (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

⚠️ पर्याय (2) फक्त c आणि d (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✓ पर्याय (3) फक्त d (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर:** **पर्याय ३ (फक्त d / Only d)**

✗ पर्याय (4) फक्त a, b आणि c (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१७ (GS) पेपर-१' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

🎯 घटक चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१७ (GS) पेपर-१

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२५ (GS) पेपर-१ (दि. ०९ नोव्हेंबर, २०२५)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२४ (GS) पेपर-१ (दि. ०१ डिसेंबर, २०२४)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२३ (GS) पेपर-१ (दि. ०४ जून, २०२३)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१७ (GS) पेपर-१

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१७ (GS) पेपर-१' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयांतर्गत 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१७ (GS) पेपर-१' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयातील 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१७ (GS) पेपर-१' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'फक्त d' हे असून ते 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१७ (GS) पेपर-१' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१७ (GS) पेपर-१' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन