🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) Rajyaseva Pre 2014 MEDIUM

सौर किरणोत्सर्गाची तीव्रता आणि प्रमाण ातील पूर्वज आणि हंगामी फरक खालीलपैकी कोणते घटक निश्चित करतात? a. पृथ्वीच्या अक्षाचा कल. b. दिवसाची लांबी. c. ढगांची व्याप्ती d. सूर्यकिरणांचा नति कोन

EN Which of the following factors determine diurnal and seasonal variation in intensity and amount of solar radiation? a. Inclination of the axis of the earth. b. Length of the day. c. Extent of clouds d. Angle of inclination of the Sun's rays

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

a आणि b

a and b

b आणि c

b and c

c आणि d

c and d

वरील सर्व

All the above

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (4) - सविस्तर स्पष्टीकरण

बरोबर उत्तर: पर्याय ४ (वरील सर्व)

सविस्तर विश्लेषण:

• पृथ्वीच्या पृष्ठभागावर प्राप्त होणाऱ्या सौर किरणोत्सर्गाच्या (Insolation / सौर ऊर्जा) प्रमाणात आणि तीव्रतेमध्ये दैनिक (दिवसा आणि रात्री) तसेच ऋतूनिहाय (उन्हाळा आणि हिवाळा) बदल घडवून आणणारे सर्व प्रमुख घटक खालीलप्रमाणे आहेत:

• a. पृथ्वीच्या अक्षाचा कल (Inclination of Earth's axis): पृथ्वीचा अक्ष तिच्या कक्षेच्या पातळीशी ६६.५° चा कोन करतो (लंबरूप रेषेशी २३.५° कललेला आहे). या कललेल्या अक्षामुळेच पृथ्वीवर ऋतूचक्र घडते आणि वेगवेगळ्या ऋतूत सूर्यकिरण वेगवेगळ्या अक्षांशांवर लंबरूप पडतात.

• b. दिवसाची लांबी (Length of the day): दिवस जितका मोठा असेल तितका वेळ सौर प्रारण प्राप्त होते. उन्हाळ्यात दिवस मोठे असल्याने जास्त सौर ऊर्जा मिळते, तर हिवाळ्यात दिवस लहान असल्याने कमी ऊर्जा मिळते.

• c. ढगांची व्याप्ती (Extent of clouds / वातावरणाची पारदर्शकता): दाट ढग सौर प्रारण परावर्तित (Albedo) आणि शोषित करतात, ज्यामुळे जमिनीपर्यंत पोहोचणाऱ्या सूर्यप्रकाशाची तीव्रता घटते.

• d. सूर्यकिरणांचा नति कोन (Angle of inclination of Sun's rays): सूर्यकिरण लंबरूप (Vertical) पडल्यास ऊर्जा लहान क्षेत्रात केंद्रित होते व वातावरण कमी पार करावे लागते. तिरपे पडल्यास ऊर्जा मोठ्या क्षेत्रात पसरते आणि उष्णता कमी जाणवते.

• त्यामुळे हे चारही घटक सौर प्रारणाच्या दैनिक आणि हंगामी चढउताराला कारणीभूत आहेत.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

विषुववृत्तावर वर्षभर सूर्यकिरण तुलनेने लंबरूप पडतात, तर ध्रुवांकडे तिरपे पडतात. पृथ्वीचा सरासरी अल्बेडो (Albedo - परावर्तकता) सुमारे ३०% ते ३५% मानला जातो.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option 4 (All the above)

Detailed Analysis:

• The amount and intensity of solar radiation (insolation) received at the Earth's surface exhibit pronounced diurnal and seasonal variations governed by several interacting astronomical and atmospheric factors:

• a. Inclination of the axis of the Earth: Earth's rotational axis is tilted at an angle of 23.5° relative to the perpendicular of its orbital plane (66.5° to the ecliptic plane), dictating seasonal shifts in solar declination between the Tropics.

• b. Length of the day: Longer daylight hours provide protracted duration for insolation absorption (e.g., during summer solstices).

• c. Extent of clouds (Atmospheric transparency): Clouds, aerosols, and water vapor reflect, scatter, and absorb incoming shortwave solar radiation, modulating the net energy flux reaching the ground.

• d. Angle of inclination of the Sun's rays: Direct vertical rays concentrate radiant energy over a minimal surface area and traverse a shorter atmospheric column, whereas oblique rays spread energy over a wider area with greater atmospheric attenuation.

• Thus, all four factors determine diurnal and seasonal variations.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

The solar constant represents the average solar energy received at the outer boundary of the atmosphere, approximately $1.94\text{ cal/cm}^2/\text{min}$ ($1361\text{ W/m}^2$). Earth's planetary albedo is roughly 30–35%.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) a आणि b (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

⚠️ पर्याय (2) b आणि c (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

⚠️ पर्याय (3) c आणि d (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✓ पर्याय (4) वरील सर्व (अचूक उत्तर): बरोबर उत्तर:** **पर्याय ४ (वरील सर्व)**

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१४ (GS) पेपर-१' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

🎯 घटक चाचणी मोफत टेस्ट

राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१४ (GS-१)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२५ (GS) पेपर-१ (दि. ०९ नोव्हेंबर, २०२५)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२४ (GS) पेपर-१ (दि. ०१ डिसेंबर, २०२४)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२३ (GS) पेपर-१ (दि. ०४ जून, २०२३)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१४ (GS) पेपर-१

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१४ (GS) पेपर-१' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयांतर्गत 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१४ (GS) पेपर-१' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयातील 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१४ (GS) पेपर-१' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'वरील सर्व' हे असून ते 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१४ (GS) पेपर-१' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१४ (GS) पेपर-१' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन