🎯
लक्ष्य परीक्षा
संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा
⏱️
अपेक्षित वेळ
३० ते ४५ सेकंद
⚖️
गुणदान पद्धत
+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह
📊
काठिण्य पातळी
मध्यम (७४% अचूकता)
मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) Rajyaseva Pre 2023 MEDIUM

भारतीय संविधानात स्विकार केल्या संदर्भात खालीलपैकी योग्य जोडी / जोड्या कोणती / कोणत्या आहे / आहेत ? अ. अमेरिका उप-राष्ट्रपती पद ब. कॅनडा केंद्र सरकारसाठी 'युनियन' ही संज्ञा क. दक्षिण आफ्रिका राज्यसभा निवडणूक पद्धती ड. आयर्लंड राष्ट्रपतींकडून राज्यसभेत विशिष्ट क्षेत्रातील विशेष कामगिरी केलेल्या सदस्यांची नामनिर्देशन पद्धती

EN Which of the following is/are correct pair/s with regard to acceptance in the Indian Constitution ? A. America Post of Vice President B. Canada The concept of 'Union' for the Central Government C. South Africa Election method of Rajya Sabha D. Ireland Nomination method of the members of the Rajya Sabha by the President who have done special work in specific area
💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:
A
फक्त अ
Only A
B
अ आणि क
A and C
C
अ, ब आणि ड
A, B and D
D
अ, ब, क आणि ड
A, B, C and D
जाहिरात • ADVERTISEMENT
verified योग्य उत्तर: पर्याय (4) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: पर्याय (4) वरील सर्व जोड्या योग्य आहेत

सविस्तर स्पष्टीकरण:

भारतीय राज्यघटनेत विविध देशांच्या संविधानांकडून घेतलेले स्त्रोत आणि त्यापुढील जोड्यांचा ताळमेळ खालीलप्रमाणे आहे:

• अ. अमेरिका (USA) $\rightarrow$ उपराष्ट्रपती पद:
• अमेरिकेच्या राज्यघटनेप्रमाणेच भारताचे उपराष्ट्रपती हे राज्यसभेचे पदसिद्ध सभापती (Ex-officio Chairman) असतात. याशिवाय मूलभूत हक्क, न्यायालयीन पुनर्विलोकन, न्यायव्यवस्थेचे स्वातंत्र्य हे स्त्रोतही अमेरिकेकडून स्वीकारले आहेत. (जोडी योग्य)
• ब. कॅनडा (Canada) $\rightarrow$ केंद्र सरकारसाठी 'युनियन' ही संज्ञा:
• प्रभावी केंद्रासह संघराज्य पद्धत, शेषाधिकार केंद्राकडे असणे, केंद्र सरकारसाठी 'Union' ही संकल्पना कॅनडाच्या राज्यघटनेवरून (British North America Act) घेण्यात आली आहे. (जोडी योग्य)
• क. दक्षिण आफ्रिका (South Africa) $\rightarrow$ राज्यसभा निवडणूक पद्धती:
• राज्यसभेच्या सदस्यांची प्रमाणशीर प्रतिनिधित्व पद्धतीने होणारी निवडणूक पद्धत आणि संविधानातील घटनादुरुस्तीची प्रक्रिया (कलम 368) ही दक्षिण आफ्रिकेच्या संविधानावरून घेण्यात आली आहे. (जोडी योग्य)
• ड. आयर्लंड (Ireland) $\rightarrow$ राज्यसभेत सदस्यांचे नामनिर्देशन:
• राष्ट्रपतींद्वारे राज्यसभेत साहित्य, विज्ञान, कला आणि समाजसेवा क्षेत्रातील 12 मान्यवरांची नामनिर्देशन पद्धती तसेच राज्य धोरणाची मार्गदर्शक तत्त्वे (DPSP) आयर्लंडकडून घेण्यात आली आहेत. (जोडी योग्य)
• म्हणून सर्व जोड्या (अ, ब, क आणि ड) योग्य आहेत.
💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
• ब्रिटन: संसदीय शासनप्रणाली, कायद्याचे राज्य, एकच नागरिकत्व, कॅबिनेट पद्धत, द्विगृही संसद.
• ऑस्ट्रेलिया: समवर्ती सूची (Concurrent List), संसदेचे संयुक्त अधिवेशन (कलम 108), व्यापार व वाणिज्याचे स्वातंत्र्य.
• जर्मनी (वायमार): आणीबाणीदरम्यान मूलभूत हक्क स्थगित होण्याची तरतूद.
• फ्रान्स: प्रजासत्ताक गणराज्य, प्रास्ताविकेतील स्वातंत्र्य, समता व बंधुता हे आदर्श.
translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (4) All pairs are correct

Detailed Explanation:

Analysis of features borrowed by the Indian Constitution from other constitutions:

• a. USA $\rightarrow$ Office of the Vice-President:
• Modelled on the American Constitution where the Vice-President acts as the ex-officio presiding officer of the upper house (Senate/Rajya Sabha). Fundamental Rights, Judicial Review, and Preamble are also borrowed from the USA. (Correct)
• b. Canada $\rightarrow$ Term 'Union' for the Central Government / Federation with a strong Centre:
• India as a 'Union of States' with vesting of residuary powers in the Centre and appointment of State Governors by the Centre is derived from the Canadian constitutional model. (Correct)
• c. South Africa $\rightarrow$ Method of election of members of Rajya Sabha:
• Election of Rajya Sabha members via proportional representation by means of single transferable vote, along with the constitutional amendment procedure under Article 368, was borrowed from South Africa. (Correct)
• d. Ireland $\rightarrow$ Nomination of members to the Rajya Sabha by the President:
• Nomination of 12 distinguished members in the fields of literature, science, art, and social service, alongside the Directive Principles of State Policy (DPSP), was adopted from the Irish Constitution. (Correct)
• Thus, all four pairs (a, b, c, and d) are accurately matched.
💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip
• Britain: Parliamentary form of government, Rule of Law, Single citizenship, Cabinet system, Bicameralism.
• Australia: Concurrent List, Joint sitting of Parliament (Article 108), Freedom of trade and commerce.
• Weimar Constitution (Germany): Suspension of Fundamental Rights during National Emergency.
• France: Republic and ideals of Liberty, Equality, and Fraternity in the Preamble.
format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)
✗ पर्याय (1) फक्त अ (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
⚠️ पर्याय (2) अ आणि क (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
⚠️ पर्याय (3) अ, ब आणि ड (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
✓ पर्याय (4) अ, ब, क आणि ड (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर: पर्याय (4) वरील सर्व जोड्या योग्य आहेत**
💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.
assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२३ (GS) पेपर-१ (दि. ०४ जून, २०२३)' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

🎯 घटक चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२३ (GS) पेपर-१ (दि. ०४ जून, २०२३)
quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२५ (GS) पेपर-१ (दि. ०९ नोव्हेंबर, २०२५)
quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२४ (GS) पेपर-१ (दि. ०१ डिसेंबर, २०२४)
quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२२ (GS) पेपर-१ (दि. २१ ऑगस्ट, २०२२)
quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण
menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२३ (GS) पेपर-१ (दि. ०४ जून, २०२३)

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२३ (GS) पेपर-१ (दि. ०४ जून, २०२३)' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र. परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1 परीक्षेतील अभ्यासक्रम: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयांतर्गत 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२३ (GS) पेपर-१ (दि. ०४ जून, २०२३)' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2 तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3 मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4 वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5 उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.
📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयातील 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२३ (GS) पेपर-१ (दि. ०४ जून, २०२३)' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)
हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more
हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.
'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२३ (GS) पेपर-१ (दि. ०४ जून, २०२३)' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more
या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.
MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more
MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.
quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)
जाहिरात • ADVERTISEMENT
💬 या प्रश्नाबाबत काही शंका आहे का?
आमच्या MPSC शिक्षक व विषय तज्ञांशी थेट व्हॉट्सअॅपवर चर्चा करा.
व्हॉट्सअॅपवर शंका विचारा 💬
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →