योग्य उत्तर: पर्याय १ (सर्व सत्य आहेत)
विश्लेषण:
अन्न संरक्षण समितीने (Food Protection Committee - National Academy of Sciences / NRC) प्रसिद्ध केलेल्या प्रकाशन क्रमांक ३९८ (Publication 398: "The Use of Chemical Additives in Food Processing") अंतर्गत अन्न प्रक्रिया उद्योगात रासायनिक ॲडिटिव्ह्जच्या वापराविषयी मार्गदर्शक तत्त्वे ठरवून दिली आहेत:
•
(a) विधान सत्य: अन्नाचे ऑक्सिडीकरण रोखून त्यातील जीवनसत्त्वे व पौष्टिक मूल्य (Nutritional value) टिकवण्यासाठी अँटीऑक्सिडंट्सचा (Antioxidants - उदा. व्हिटॅमिन सी, ई, BHA, BHT) वापर करण्यास परवानगी आहे.
•
(b) विधान सत्य: अन्न खराब होऊ नये व दीर्घकाळ स्थिर राहावे म्हणून अँटीमायक्रोबियल घटक (Preservatives - उदा. सोडियम बेंझोएट) आणि अक्रिय वायूंचा (Inert gases - उदा. नायट्रोजन फ्लशिंग) वापर करण्यास मान्यता आहे.
•
(c) विधान सत्य: अन्नाचा रंग, चव व ग्राहकांसाठी आकर्षकता वाढवण्यासाठी रंगद्रव्ये (Colouring agents) आणि फ्लेवरिंग एजंट्सचा नियंत्रित वापर मान्य आहे.
•
(d) विधान सत्य: अन्नातील ऍसिडिटी संतुलित राखण्यासाठी आणि स्थिरता राखण्यासाठी बफर्सचा (Buffers / Acidity regulators - उदा. सायट्रिक ऍसिड, फॉस्फेट्स) अन्न प्रक्रियेत वापर करण्यास परवानगी आहे.
त्यामुळे दिलेली सर्व विधाने (a, b, c, आणि d) सत्य आहेत.
•
पॅकबंद चिप्सच्या पाकिटांमध्ये ऑक्सिडीकरण (Rancidity) रोखण्यासाठी नायट्रोजन वायू ($N_2$) भरला जातो.
•
फळे व जॅम टिकवण्यासाठी सोडियम बेंझोएट आणि पोटॅशियम मेटाबायसल्फाइट हे रासायनिक परिरक्षक (Preservatives) मोठ्या प्रमाणावर वापरले जातात.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 1 (All are true)
Analysis:
The Food Protection Committee of the Food and Nutrition Board (National Research Council) in Publication 398 ("The Use of Chemical Additives in Food Processing") laid down comprehensive principles governing permissible food additives:
•
Statement (a) is true: Use of antioxidants (such as ascorbic acid, tocopherols, BHA, BHT) is justified to inhibit oxidation of fats and retain nutritional quality and prevent rancidity.
•
Statement (b) is true: Use of antimicrobial preservatives and packaging with inert gases (e.g., nitrogen flushing) is sanctioned to prevent microbiological spoilage and maintain physical stability.
•
Statement (c) is true: Use of approved colouring and flavouring agents is legitimate to enhance palatability, consumer attractiveness, and restore aesthetic qualities lost during processing.
•
Statement (d) is true: Use of pH-controlling agents and buffers (e.g., citrates, tartrates, phosphates) is essential to maintain product texture, enzyme stability, and shelf-life.
Hence, all four statements are completely valid.
Common food preservation additives asked in MPSC:
•
Antioxidant & Flushing agent: Nitrogen ($N_2$) gas in snack packs.
•
Antimicrobial Preservatives: Sodium Benzoate, Potassium Metabisulphite (KMS), and Sorbic acid.
•
Artificial Sweeteners: Saccharin, Aspartame, and Sucralose.
