योग्य उत्तर: `दोन्ही अ आणि बी` (पर्याय ३)
सविस्तर विश्लेषण:
'राष्ट्रगुरु' सुरेंद्रनाथ बॅनर्जी (Surendranath Banerjee) यांच्या संदर्भातील दोन्ही विधानांचे ऐतिहासिक परीक्षण:
•
विधान अ चुकीचे आहे: सुरेंद्रनाथ बॅनर्जी यांनी १८६९ मध्ये भारतीय नागरी सेवा (ICS) परीक्षा उत्तीर्ण केली आणि १८७१ मध्ये ते सेवेत रुजू झाले. परंतु त्यांनी 'राजकीय संघटना निर्माण करण्यासाठी स्वेच्छेने राजीनामा दिला नव्हता', तर १८७४ मध्ये सिलहट (आसाम) येथे कार्यरत असताना एका क्षुल्लक प्रशासकीय कारणावरून ब्रिटीश सरकारने त्यांना सेवेतून अन्यायाने बडतर्फ (Dismissed from service) केले होते.
•
विधान बी चुकीचे आहे: सुरेंद्रनाथ बॅनर्जी आणि आनंदमोहन बोस यांनी स्थापन केलेल्या 'इंडियन असोसिएशन'ने आपली दुसरी अखिल भारतीय राष्ट्रीय परिषद (Second Indian National Conference) डिसेंबर १८८५ मध्ये मुंबई येथे नव्हे, तर कलकत्ता (कोलकाता) येथे आयोजित केली होती. याच परिषदेमुळे बॅनर्जी डिसेंबर १८८५ मध्ये मुंबईत भरलेल्या भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसच्या पहिल्या अधिवेशनाला उपस्थित राहू शकले नव्हते.
•
दोन्ही विधाने (अ आणि बी) ऐतिहासिकदृष्ट्या चुकीची (Incorrect) आहेत, म्हणून पर्याय ३ (दोन्ही अ आणि बी) हे योग्य उत्तर आहे.
सुरेंद्रनाथ बॅनर्जी यांनी १८७६ मध्ये 'इंडियन असोसिएशन' ची स्थापना केली, ज्याला काँग्रेसची पूर्वगामी संघटना म्हटले जाते. त्यांनी *'द बंगाली'* (The Bengalee) हे वृत्तपत्र चालवले आणि *'A Nation in Making'* हे आत्मचरित्र लिहिले.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: `Both a and b` (Option 3)
Detailed Analysis:
Historical evaluation of statements regarding Surendranath Banerjee:
•
Statement a is incorrect: Surendranath Banerjee successfully cleared the competitive Indian Civil Service (ICS) examination in 1869 and was posted as Assistant Magistrate at Sylhet. He did NOT resign of his own accord to pursue politics; rather, he was arbitrarily dismissed from service by the British colonial administration in 1874 on a trivial procedural pretext rooted in racial prejudice.
•
Statement b is incorrect: The second session of the all-India National Conference convened by Surendranath Banerjee and Anandamohan Bose was held in Calcutta, NOT Bombay, in December 1885. Because of this concurrent conference, Banerjee was unable to attend the founding session of the Indian National Congress held simultaneously in Bombay.
Since both statements a and b are factually incorrect, Option 3 (Both a and b) is the correct answer.
Surendranath Banerjee established the Indian Association in 1876, edited *The Bengalee*, and authored the celebrated autobiography *A Nation in Making* (1925).
