योग्य उत्तर: पर्याय १ (केवळ a / Only a)
सविस्तर स्पष्टीकरण:
अविश्वास ठराव (No-Confidence Motion):
•
विधान a अयोग्य आहे (म्हणून हे उत्तर आहे):
•
लोकसभेत मांडल्या जाणाऱ्या अविश्वास ठरावासाठी कारणे किंवा आधार (Grounds) नमूद करण्याची आवश्यकता नसते.
•
(टीप: 'दोषारोप ठरावा'साठी - Censure Motion - कारणे द्यावी लागतात, परंतु अविश्वास ठरावासाठी संपूर्ण मंत्रिमंडळावर विश्वास नाही एवढेच दर्शवणे पुरेसे असते).
•
विधान b योग्य आहे:
•
अविश्वास ठरावाची प्रक्रिया संविधानात सविस्तर दिलेली नाही, तर ती लोकसभेच्या कामकाज नियमावलीतील 'नियम १९८' (Rule 198 of Lok Sabha Rules) अंतर्गत विहित करण्यात आली आहे.
•
विधान c योग्य आहे:
•
नियम १९८(३) नुसार, लोकसभा अध्यक्षांनी ठरावाला मंजुरी (Leave granted) दिल्यानंतर, १० दिवसांच्या आत त्यावर सभागृहात चर्चा आणि मतदान घेणे बंधनकारक असते.
•
विधान d योग्य आहे:
•
इटलीमध्ये 'अचूक द्विगृही पद्धत' (Perfect Bicameralism) आहे, जिथे सरकारला सिनेट (Senate) आणि चेंबर ऑफ डेप्युटीज (Chamber of Deputies) या दोन्ही सभागृहांचा विश्वास संपादन करावा लागतो.
म्हणून केवळ विधान a अयोग्य आहे.
अविश्वास ठराव वि. दोषारोप ठराव:
•
अविश्वास ठराव: संविधानाचा अनुच्छेद ७५(३) (मंत्रिमंडळ लोकसभेला सामूहिकपणे जबाबदार). केवळ लोकसभेतच मांडता येतो. मांडण्यासाठी किमान ५० सदस्यांचा पाठिंबा आवश्यक असतो. कारणे देण्याची गरज नसते. संमत झाल्यास सरकारला तत्काळ राजीनामा द्यावा लागतो.
•
दोषारोप ठराव (Censure Motion): विशिष्ट धोरणांवर नाराजी व्यक्त करण्यासाठी मांडला जातो. कारणे स्पष्ट करावी लागतात. संमत झाल्यास सरकारचा राजीनामा बंधनकारक नसतो, पण बहुमत सिद्ध करावे लागते.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 1 (Only a)
Detailed Explanation:
No-Confidence Motion:
•
Statement a is incorrect (hence the correct option):
•
Under Lok Sabha procedure, a No-Confidence Motion does not need to set out specific grounds or reasons on which it is based. It simply states: *"That this House expresses its want of confidence in the Council of Ministers."*
•
(In contrast, a Censure Motion requires specific charges and reasons to be explicitly stated).
•
Statement b is correct:
•
The procedure governing the admission and discussion of a motion of no-confidence is formally laid down under Rule 198 of the Rules of Procedure and Conduct of Business in Lok Sabha.
•
Statement c is correct:
•
Once leave of the House is granted (requiring the support of at least 50 members), the Speaker must allot a day or days for discussion within ten days from the date on which leave is granted.
•
Statement d is correct:
•
Italy operates under a system of 'perfect bicameralism' where the executive must possess and maintain the confidence of both parliamentary chambers (Chamber of Deputies and Senate of the Republic).
Therefore, only statement a is not correct.
Key Essentials of No-Confidence Motion:
1.
Constitutional basis: Article 75(3) (Collective responsibility of Council of Ministers to Lok Sabha).
2.
Admissibility: Requires support of minimum 50 members.
3.
Can be moved ONLY in the Lok Sabha, NEVER in the Rajya Sabha.
4.
No specific grounds need to be stated.
