🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) Rajyaseva Pre 2024 MEDIUM

महाराष्ट्रात कोणत्या प्रकारच्या जलप्रणाली आढळतात ? (a) वृक्षाकार (b) समांतर (c) अनिश्चित (d) जाळीदार

EN Which type of drainage pattern is found in Maharashtra ? (a) Dendritic (b) Parallel (c) Indefinite (d) Trellis

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

(a), (b) आणि (c)

(a), (b) and (c)

(b), (c) आणि (d)

(b), (c) and (d)

(a), (c) आणि (d)

(a), (c) and (d)

वरील सर्व

All of the above

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (4) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: पर्याय (4) वरील सर्व (All of the above)

सविस्तर स्पष्टीकरण:

• महाराष्ट्रातील जलप्रणालीचे प्रकार (Drainage Patterns in Maharashtra):

• महाराष्ट्राच्या भूवैज्ञानिक रचनेत (दख्खनचे बेसाल्ट पठार आणि सह्याद्री पर्वतरांग) वेगवेगळ्या प्रकारची नदी प्रारूपे (Drainage Patterns) आढळतात:

1. (a) वृक्षाकार जलप्रणाली (Dendritic Drainage Pattern):

• हे महाराष्ट्रातील सर्वात प्रमुख प्रारूप आहे. सपाट आणि एकसंध बेसाल्ट खडकांवर वाहणाऱ्या गोदावरी, भीमा, कृष्णा आणि तापी या नद्या आणि त्यांच्या उपनद्या झाडाच्या फांद्यांसारखा आकार धारण करतात.

2. (b) समांतर जलप्रणाली (Parallel Drainage Pattern):

• पश्चिम घाटाच्या तीव्र उतारावरून पश्चिमेकडे वेगाने अरबी समुद्राकडे वाहणाऱ्या कोकणातील नद्या (उदा. उल्हास, सावित्री, वाशिष्ठी, शास्त्री) एकमेकींना समांतर वाहतात.

3. (c) अनिश्चित / त्रिज्यीय जलप्रणाली (Indefinite / Radial Drainage):

• काही पठारी प्रदेशात नद्यांचे प्रवाह अनिश्चित किंवा स्थानिक उंचवट्यावरून सर्व दिशांना पसरणारे (त्रिज्यीय) आढळतात.

4. (d) जाळीदार जलप्रणाली (Trellis Drainage Pattern):

• सह्याद्रीच्या उपरांगांमध्ये (उदा. हरिश्चंद्र-बालाघाट, सातमाळा-अजिंठा) खडकांच्या जोडणीमुळे नद्यांच्या उपनद्या काटकोनात येऊन मिळतात, तेथे जाळीदार प्रारूप तयार होते.

• म्हणून वरील सर्व (All of the above) प्रकारच्या जलप्रणाली महाराष्ट्रात आढळतात.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

• महाराष्ट्रातील सर्वात मोठे नदी खोरे: गोदावरी खोरे (महाराष्ट्राच्या एकूण क्षेत्राच्या सुमारे 49%).

• कोकणातील नद्यांचे वैशिष्ट्य: लांबीने लहान, तीव्र उतारावरून वाहणाऱ्या आणि वेगाने वाहणाऱ्या नद्या (समांतर जलप्रणाली).

• प्रमुख जलविभाजक: सह्याद्री पर्वतरांग (पश्चिम घाट).

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (4) All of the above

Detailed Explanation:

• Drainage Patterns Manifested across Maharashtra:

• The geomorphology and volcanic basalt geology of Maharashtra exhibit diverse fluvial drainage networks:

1. (a) Dendritic Pattern:

• The dominant pattern across the Deccan Plateau. Major eastward-draining river systems like the Godavari, Bhima, and Krishna and their extensive tributary networks form branching, tree-like networks over homogeneous volcanic strata.

2. (b) Parallel Pattern:

• Characteristic of the Konkan coastal belt, where short, high-gradient, perennial rivers (e.g., Vashishti, Shastri, Savitri, Ulhas) rush down the steep Western Ghat escarpment parallel to one another toward the Arabian Sea.

3. (c) Indefinite Pattern:

• Manifests in marshy coastal estuaries, inter-ridge tracts, and local plateau depressions.

4. (d) Trellis Pattern:

• Observed along structural fault lines and faulted ridge crests of the Satmala-Ajanta and Balaghat spurs, where secondary streams join master streams at right angles.

• Consequently, all of the above drainage patterns occur in Maharashtra.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

• Maharashtra's Principal Drainage Divide: The Sahyadri Range (Western Ghats) separating east-flowing rivers from short west-flowing Konkan streams.

• Largest River Basin in Maharashtra: Godavari Basin, covering nearly 49% of the state's total geographical area.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) (a), (b) आणि (c) (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

⚠️ पर्याय (2) (b), (c) आणि (d) (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

⚠️ पर्याय (3) (a), (c) आणि (d) (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✓ पर्याय (4) वरील सर्व (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर: पर्याय (4) वरील सर्व (All of the above)**

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२४ (GS) पेपर-१ (दि. ०१ डिसेंबर, २०२४)' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

🎯 घटक चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२४ (GS) पेपर-१ (दि. ०१ डिसेंबर, २०२४)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२५ (GS) पेपर-१ (दि. ०९ नोव्हेंबर, २०२५)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२३ (GS) पेपर-१ (दि. ०४ जून, २०२३)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२२ (GS) पेपर-१ (दि. २१ ऑगस्ट, २०२२)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२४ (GS) पेपर-१ (दि. ०१ डिसेंबर, २०२४)

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२४ (GS) पेपर-१ (दि. ०१ डिसेंबर, २०२४)' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयांतर्गत 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२४ (GS) पेपर-१ (दि. ०१ डिसेंबर, २०२४)' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयातील 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२४ (GS) पेपर-१ (दि. ०१ डिसेंबर, २०२४)' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'वरील सर्व' हे असून ते 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२४ (GS) पेपर-१ (दि. ०१ डिसेंबर, २०२४)' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२४ (GS) पेपर-१ (दि. ०१ डिसेंबर, २०२४)' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

महाराष्ट्रात कोणत्या प्रकारच्या जलप्रणाली आढळतात ? (a) वृक्षाकार (b) समांतर (c) अनिश्चित (d) जाळीदार

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन