<p>'राष्ट्रीय विकास परिषदेत' पुढीलपैकी कोणत्या घटकांचा समावेश असतो? </p> <p>(a) पंतप्रधान </p> <p>(b) अध्यक्ष, वित्त आयोग </p> <p>(c) केंद्रीय कॅबीनेट मंत्री </p> <p>(d) राज्यांचे मुख्यमंत्री </p> <p>पुढीलपैकी <strong>योग्य </strong>पर्याय निवडा:</p>
EN
<p>Who among the following constitute the National Development Council?</p>
<p>(a) The Prime Minister</p>
<p>(b) The Chairman, Finance Commission </p>
<p>(c) Ministers of Union Cabinet </p>
<p>(d) Chief Ministers of the States </p>
<p>Select the <strong>correct</strong> answer using the codes given below:</p>
उत्तर: फक्त (a), (c) आणि (d) योग्य (पर्याय 4)
सविस्तर विश्लेषण:
•
राष्ट्रीय विकास परिषद (National Development Council - NDC):
•
स्थापना: 6 ऑगस्ट 1952 रोजी मंत्रिमंडळाच्या एका ठरावाद्वारे करण्यात आली.
•
ही एक असंविधानिक (Non-constitutional) आणि असंवैधानिक/गैर-वैधानिक (Non-statutory) संस्था आहे.
•
देशातील पंचवार्षिक योजनांना अंतिम मंजुरी देणे आणि विकासात्मक धोरणांवर चर्चा करणारी ही सर्वोच्च संस्था होती.
•
राष्ट्रीय विकास परिषदेची रचना:
1.
पंतप्रधान: NDC चे पदसिद्ध अध्यक्ष (Ex-officio Chairman) असतात. [घटक (a) समाविष्ट]
2.
सर्व केंद्रीय कॅबिनेट मंत्री: याचे सदस्य असतात. [घटक (c) समाविष्ट]
3.
सर्व राज्यांचे मुख्यमंत्री: याचे सदस्य असतात. [घटक (d) समाविष्ट]
4.
सर्व केंद्रशासित प्रदेशांचे प्रशासक/मुख्यमंत्री: सदस्य असतात.
5.
नियोजन आयोगाचे सदस्य: (आता नीती आयोग) सदस्य असतात.
•
घटक (b) अयोग्य आहे: वित्त आयोगाचे अध्यक्ष (Chairman, Finance Commission) हे राष्ट्रीय विकास परिषदेचे सदस्य नसतात. वित्त आयोग ही कलम 280 अंतर्गत स्वतंत्र घटनात्मक संस्था आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
राष्ट्रीय विकास परिषदेची (NDC) स्थापना 6 ऑगस्ट 1952 रोजी झाली. याचे अध्यक्ष पंतप्रधान असतात; आणि सदस्य म्हणून सर्व केंद्रीय कॅबिनेट मंत्री, राज्यांचे मुख्यमंत्री व केंद्रशासित प्रदेशांचे प्रशासक असतात. वित्त आयोगाचे अध्यक्ष यात समाविष्ट नसतात.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Answer: Only (a), (c) and (d) are correct (Option 4)
Detailed Analysis:
•
National Development Council (NDC):
•
Constituted on 6 August 1952 by an executive resolution of the Union Cabinet.
•
It is an extra-constitutional, non-statutory advisory and deliberative body created to strengthen national efforts in support of Five-Year Plans.
•
Composition of NDC:
1.
Prime Minister: Ex-officio Chairman. [Component (a) included]
2.
All Union Cabinet Ministers: Members. [Component (c) included]
3.
Chief Ministers of all States: Members. [Component (d) included]
4.
Chief Ministers / Administrators of Union Territories: Members.
5.
Members of Planning Commission (now NITI Aayog): Members.
•
Component (b) is incorrect: The Chairman of the Finance Commission is NOT a member of the National Development Council. The Finance Commission is a separate constitutional body under Article 280.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
The National Development Council (formed on 6 August 1952) is presided over by the Prime Minister and comprises all Union Cabinet Ministers, all State Chief Ministers, and UT Administrators. The Finance Commission Chairman is not a member.