हैदराबाद संस्थान विलीनीकरणात मार्गदर्शक म्हणून भूमिका बजावणारे लेफ्टनेंट जनरल कोण होते ?
EN
Who was the Lieutenant General who played a guiding role in the merger of Hyderabad State ?
लक्ष्य परीक्षा
संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा
अपेक्षित वेळ
३० ते ४५ सेकंद
गुणदान पद्धत
+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह
काठिण्य पातळी
मध्यम (७४% अचूकता)
योग्य उत्तर: पर्याय (2) - सविस्तर स्पष्टीकरण
योग्य उत्तर: पर्याय (2) राजेंद्र सिंग (Lt. Gen. Rajendrasinhji)
सविस्तर स्पष्टीकरण:
•
हैदराबाद संस्थानाचे विलीनीकरण व 'ऑपरेशन पोलो' (13 ते 17 सप्टेंबर 1948):
•
हैदराबादचा नवाब (मीर उस्मान अली खान) आणि त्याचे रझाकार प्रमुख कासीम रझवी यांच्या अत्याचारांविरुद्ध भारत सरकारने पोलीस कारवाई (लष्करी कारवाई) करण्याचा निर्णय घेतला, ज्याला 'ऑपरेशन पोलो' (Operation Polo) हे सांकेतिक नाव देण्यात आले होते.
•
या संपूर्ण लष्करी मोहिमेची रणनीती आणि मार्गदर्शक भूमिका भारतीय लष्कराच्या दक्षिणी कमांडचे तत्कालीन जनरल ऑफिसर कमांडिंग-इन-चीफ (GOC-in-C) लेफ्टनंट जनरल महाराज श्री राजेंद्रसिंहजी जडेजा (Lt. Gen. Rajendrasinhji) यांनी बजावली.
•
प्रत्यक्ष रणांगणावर आक्रमण करणाऱ्या फौजांचे मैदानी नेतृत्व 1 आर्मर्ड डिव्हिजनचे मेजर जनरल जे. एन. चौधरी (Maj. Gen. J.N. Chaudhuri) यांनी केले, ज्यांनी नंतर हैदराबादचे पहिले लष्करी राज्यपाल म्हणून कार्यभार स्वीकारला.
•
लेफ्टनंट जनरल राजेंद्रसिंहजी पुढे जाऊन भारतीय लष्कराचे दुसरे भारतीय लष्करप्रमुख (Chief of the Army Staff - COAS) बनले.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
ऑपरेशन पोलो (Operation Polo): 13 सप्टेंबर 1948 रोजी सुरू होऊन 17 सप्टेंबर 1948 रोजी निजामाचे सैन्य व रझाकारांनी शरणागती पत्करली. या मोहिमेचे मार्गदर्शक प्रमुख लेफ्टनंट जनरल राजेंद्रसिंहजी (दक्षिणी कमांड प्रमुख) होते, तर प्रत्यक्ष आक्रमक फौजांचे नेतृत्व मेजर जनरल जे. एन. चौधरी यांनी केले.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (2) Rajendra Singh (Lt. Gen. Rajendrasinhji Jadeja)
Detailed Explanation:
•
Integration of Hyderabad State & Operation Polo (September 1948):
•
When the Nizam of Hyderabad (Mir Osman Ali Khan) refused accession to India and supported the violent paramilitary atrocities of Kasim Razvi's Razakars, the Indian Government launched a police action codenamed 'Operation Polo' (13–17 September 1948).
•
The overarching operational planning, strategy, and direction for Operation Polo was guided by Lieutenant General Maharaj Shri Rajendrasinhji Jadeja, who was the General Officer Commanding-in-Chief (GOC-in-C) of Southern Command.
•
The direct tactical spearhead on the battlefield was led by Major General J. N. Chaudhuri (Commander of the 1st Armoured Division), who accepted the surrender of the Nizam's commander-in-chief, Major General El-Edroos, on 17 September 1948.
•
Lt. Gen. Rajendrasinhji later succeeded General K. M. Cariappa as the second Indian Commander-in-Chief / Chief of Army Staff.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
In Operation Polo (13–17 September 1948), the supreme supervisory military commander was Lt. Gen. Rajendrasinhji Jadeja (GOC-in-C Southern Command). The battlefield tactical commander who accepted the Nizam's surrender was Maj. Gen. J. N. Chaudhuri.
पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)
✗ पर्याय (1) के. एम. करीअप्पा (अयोग्य):
हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
✓ पर्याय (2) राजेंद्र सिंग (अचूक उत्तर):
योग्य उत्तर: पर्याय (2) राजेंद्र सिंग (Lt. Gen. Rajendrasinhji)**
⚠️ पर्याय (3) एस. एम. श्रीनागेश (फसवणारा पर्याय - Distractor):
हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
✗ पर्याय (4) सर रॉबर्ट लॉकहार्ट (अयोग्य):
हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)
'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२५ (GS) पेपर-१ (दि. ०९ नोव्हेंबर, २०२५)' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.
🎯 घटक चाचणी
मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२५ (GS) पेपर-१ (दि. ०९ नोव्हेंबर, २०२५)
📚 विषय चाचणी
मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२४ (GS) पेपर-१ (दि. ०१ डिसेंबर, २०२४)
📚 विषय चाचणी
मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२३ (GS) पेपर-१ (दि. ०४ जून, २०२३)
📚 विषय चाचणी
मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२२ (GS) पेपर-१ (दि. २१ ऑगस्ट, २०२२)
घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२५ (GS) पेपर-१ (दि. ०९ नोव्हेंबर, २०२५)
MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२५ (GS) पेपर-१ (दि. ०९ नोव्हेंबर, २०२५)' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.
| क्र. | परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts) |
|---|---|
| 1 | परीक्षेतील अभ्यासक्रम: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयांतर्गत 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२५ (GS) पेपर-१ (दि. ०९ नोव्हेंबर, २०२५)' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे. |
| 2 | तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे. |
| 3 | मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात. |
| 4 | वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो. |
| 5 | उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी. |
📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयातील 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२५ (GS) पेपर-१ (दि. ०९ नोव्हेंबर, २०२५)' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.
stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)
- या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'राजेंद्र सिंग' हे असून ते 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२५ (GS) पेपर-१ (दि. ०९ नोव्हेंबर, २०२५)' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
- MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
- परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
- संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
- MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)
हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे?
expand_more
हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.
'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२५ (GS) पेपर-१ (दि. ०९ नोव्हेंबर, २०२५)' या घटकाची तयारी कशी करावी?
expand_more
या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.
MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते?
expand_more
MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.
याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:
२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.