ज्या विभागात सगळ्यात जास्त मुले काम करतात, त्यापासून ज्या विभागात सगळ्यात कमी मुले काम करतात, अशा विभागांची क्रमावारी लिहा. अ) शेती ब) व्यापार आणि उपहारगृहे क) उत्पादन क्षेत्र ड) बांधकाम इ) वस्ती आणि सामाजिक सेवा योग्य पर्याय निवडा:
EN
Rank the following sectors in descending order of child employment (from highest to lowest):
a) Agriculture b) Trade and restaurants c) Manufacturing sector
d) Construction e) Community and social services
Choose the correct option:
भारतातील बालकामगारांचे क्षेत्रनिहाय प्रमाण (उतरता क्रम):
राष्ट्रीय नमुना पाहणी (NSSO) आणि जनगणनेच्या आकडेवारीनुसार भारतातील बालकामगार खालील क्षेत्रांमध्ये कार्यरत आहेत (सर्वात जास्त ते सर्वात कमी):
1.
शेती (Agriculture - अ): भारतात सुमारे 60% ते 70% बालकामगार शेती व संलग्न कामांमध्ये (कुटुंबाच्या शेतीत) काम करतात.
2.
उत्पादन क्षेत्र (Manufacturing Sector - क): विडी, फटाके, गालिचा, वीटभट्ट्या व हातमाग या उत्पादन उद्योगात सुमारे 15% बालके काम करतात.
3.
व्यापार व उपहारगृहे (Trade & Restaurants - ब): दुकाने, हॉटेल्स, चहाच्या टपऱ्यांवर काम करणारी बालके (~8%).
4.
वस्ती आणि सामाजिक सेवा (Community & Social Services - इ): घरकाम, स्वच्छता व सेवा क्षेत्र.
5.
बांधकाम (Construction - ड): सर्वात कमी नोंदणीकृत प्रमाण.
त्यामुळे योग्य उतरता क्रम अ, क, ब, इ, ड (पर्याय 1) हा आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
भारतातील बालकामगारांची बहुसंख्य संख्या ही ग्रामीण भागातील असंघटित कृषी क्षेत्रात आढळते, जिथे बालके पालकांना शेतीकामात मदत करतात.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Sectoral Distribution of Child Labour in India (Descending Order):
According to NSSO surveys and Census data on working children:
1.
Agriculture (a): Employs the vast majority (~60-70%) of working children across rural farming and allied occupations.
2.
Manufacturing (c): Handlooms, bidi-rolling, carpet-weaving, brick kilns, and glass factories account for ~15% of child employment.
3.
Trade and Restaurants (b): Dhabas, retail shops, and automobile repair garages account for ~8-10%.
4.
Community and Social Services (e): Domestic work, waste picking, and personal services.
5.
Construction (d): The smallest formally recorded proportion among these categories.
Hence, the descending ranking is a, c, b, e, d (Option 1).
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
The largest concentration of child labor in India is situated in unorganized agrarian livelihoods rather than formal urban factories.