🎯
लक्ष्य परीक्षा
संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा
⏱️
अपेक्षित वेळ
३० ते ४५ सेकंद
⚖️
गुणदान पद्धत
+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह
📊
काठिण्य पातळी
मध्यम (७४% अचूकता)
बुद्धिमत्ता व अंकगणित (CSAT) ASO Mains 2018 MEDIUM

पुढील परिच्छेद वाचून अधोरेखित विधानांतील संबंधाचे सर्वात उचित वर्णन करणारा पर्याय निवडा : जेव्हा लोकसंख्येची वैशिष्ट्ये स्त्रियांच्या विरोधात फारसा वा जराही भेदभाव दाखवत नाहीत, तेव्हा इतर अनेक पद्धतींनी स्त्रियांना त्यांच्या न्याय्य हक्कांबाबत डावलले जाते. जगभरात अफगाणिस्तान हा एकमेव देश असा असावा की जेथे शासन कटाक्षाने मुलींना शिक्षणापासून वंचित ठेवण्यात सक्रिय आहे. परंतु आशिया, आफ्रिका तसेच लॅटिन अमेरिकेतील बऱ्याच देशांमध्ये मुलींना मुलांच्या तुलनेत खूप कमी प्रमाणात शिक्षणाची संधी उपलब्ध आहे. तसेच स्वतःच्या नैसर्गिक प्रज्ञांना जोपासण्यासाठी प्रोत्साहन देण्यापासून ते त्यांना समूहाच्या सामाजिक कार्यक्रमांत उचित सहभाग घेण्यासाठी मुलींना मिळणाऱ्या मूलभूत सुविधांच्या उपलब्धींत अनेक कमतरता आहेत.

EN Read the following passage and select the option that best describes the relationship between the statements: When demographic characteristics show little or no discrimination against women, women are still deprived of their legitimate rights in many other ways. Afghanistan might be the only country in the world where the government actively denies girls education. But in many countries in Asia, Africa, and Latin America, girls have far fewer educational opportunities than boys. Moreover, there are many deficits in the basic facilities available to girls, from encouragement to nurture their natural talents to opportunities to properly participate in communal social activities.
💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:
A
पहिल्या विधानात उल्लेखिल्यानुसार स्त्रियांना कसे वंचित ठेवले जाते हे दुसऱ्या विधानात स्पष्ट केले आहे.
The second statement illustrates how women are deprived as mentioned in the first statement.
B
शासनाकडून शालेय शिक्षणापासून वंचित ठेवल्यामुळे अफगाणिस्तानातील स्त्रियांना कशाप्रकारे वाईट भेदभावाला तोंड द्यावे लागते हे दोन्ही विधाने स्पष्ट करतात.
Both statements illustrate how women in Afghanistan face severe discrimination by being deprived of school education by the government.
C
दोन्ही अधोरेखित विधाने काही समाज स्त्रियांना कसे वंचित ठेवतात याचे वर्णन करतात.
Both statements describe how some societies deprive women.
D
स्त्रियांना स्वतःच्या नैसर्गिक प्रज्ञांचा विकास कसा करू दिला जात नाही याचे दोन्हीही विधाने वर्णन करतात.
Both statements describe how women are prevented from developing their natural talents.
जाहिरात • ADVERTISEMENT
verified योग्य उत्तर: पर्याय (1) - सविस्तर स्पष्टीकरण

स्पष्टीकरण:

परिच्छेदातील संबंध:

• पहिले विधान: स्त्रियांना त्यांच्या न्याय्य हक्कांबाबत विविध पद्धतींनी डावलले जाते.
• दुसरे विधान: मुलींना मुलांच्या तुलनेत शिक्षणाच्या संधी न मिळणे, मूलभूत सुविधांचा अभाव असणे या उदाहरणांद्वारे त्यांना कसे वंचित ठेवले जाते याचे स्पष्टीकरण देते.

संबंधाचे वर्णन:

• पहिल्या विधानात मांडलेला व्यापक दावा (स्त्रियांना वंचित ठेवणे) दुसऱ्या विधानातील वस्तुस्थिती व उदाहरणांद्वारे सिद्ध आणि स्पष्ट केला आहे.
• त्यामुळे "पहिल्या विधानात उल्लेखिल्यानुसार स्त्रियांना कसे वंचित ठेवले जाते हे दुसऱ्या विधानात स्पष्ट केले आहे" हा पर्याय योग्य आहे.

त्यामुळे पर्याय (1) हे योग्य उत्तर आहे.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

विधान 1 = मुख्य दावा (General Claim), विधान 2 = स्पष्टीकरण व पुरावे (Illustration/Evidence). हा संबंध पर्याय 1 मध्ये अचूक व्यक्त होतो.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Explanation:

Passage structure:

• First statement posits a general proposition: women are deprived of legitimate rights across various domains.
• Second statement provides concrete illustrative evidence (disparity in educational opportunities and basic facilities).

Relationship:

• The second statement directly elaborates and illustrates the mechanisms of deprivation asserted in the first statement.

Therefore, Option (1) is the correct answer.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Identify rhetorical function: General thematic claim followed by specific empirical illustration.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)
✓ पर्याय (1) पहिल्या विधानात उल्लेखिल्यानुसार स्त्रियांना कसे वंचित ठेवले जाते हे दुसऱ्या विधानात स्पष्ट केले आहे. (अचूक उत्तर): त्यामुळे **"पहिल्या विधानात उल्लेखिल्यानुसार स्त्रियांना कसे वंचित ठेवले जाते हे दुसऱ्या विधानात स्पष्ट केले आहे"** हा पर्याय योग्य आहे.
⚠️ पर्याय (2) शासनाकडून शालेय शिक्षणापासून वंचित ठेवल्यामुळे अफगाणिस्तानातील स्त्रियांना कशाप्रकारे वाईट भेदभावाला तोंड द्यावे लागते हे दोन्ही विधाने स्पष्ट करतात. (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
⚠️ पर्याय (3) दोन्ही अधोरेखित विधाने काही समाज स्त्रियांना कसे वंचित ठेवतात याचे वर्णन करतात. (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
✗ पर्याय (4) स्त्रियांना स्वतःच्या नैसर्गिक प्रज्ञांचा विकास कसा करू दिला जात नाही याचे दोन्हीही विधाने वर्णन करतात. (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.
assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'विधाने, युक्तिवाद व तर्कशुद्ध निष्कर्ष' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC संयुक्त गट-क मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट ४ (पेपर २: जीएस व चालू घडामोडी)
quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
अंकगणित व बुद्धिमत्ता चाचणी विशेष चाचणी ०१
quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
अंकगणित व बुद्धिमत्ता चाचणी विशेष चाचणी ०२
quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२५ (CSAT-२)
quiz 80 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण
menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: विधाने, युक्तिवाद व तर्कशुद्ध निष्कर्ष

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'विधाने, युक्तिवाद व तर्कशुद्ध निष्कर्ष' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र. परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1 परीक्षेतील अभ्यासक्रम: बुद्धिमत्ता व अंकगणित (CSAT) विषयांतर्गत 'विधाने, युक्तिवाद व तर्कशुद्ध निष्कर्ष' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2 तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3 मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4 वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5 उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.
📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: बुद्धिमत्ता व अंकगणित (CSAT) विषयातील 'विधाने, युक्तिवाद व तर्कशुद्ध निष्कर्ष' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)
हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more
हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.
'विधाने, युक्तिवाद व तर्कशुद्ध निष्कर्ष' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more
या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.
MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more
MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.
quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)
जाहिरात • ADVERTISEMENT
💬 या प्रश्नाबाबत काही शंका आहे का?
आमच्या MPSC शिक्षक व विषय तज्ञांशी थेट व्हॉट्सअॅपवर चर्चा करा.
व्हॉट्सअॅपवर शंका विचारा 💬
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →