पुढील विधाने काळजीपूर्वक वाचा. अ. २८ सप्टेंबर १९१९ च्या आदेशानुसार छत्रपती शाहू महाराजांनी अस्पृश्य मानलेल्या विद्यार्थ्यांसाठीच्या स्वतंत्र शाळा बंद केल्या. ब. अस्पृश्य विद्यार्थ्यांसाठीच्या आठपैकी तीन शिष्यवृत्ती मुलींसाठी राखीव होत्या. क. राजपुत्र शिवाजी यांच्या स्मरणार्थ शिष्यवृत्तीसाठी कोल्हापूर संस्थानाबाहेरच्या अस्पृश्य मुलीही पात्र मानल्या जात.
EN
Read the following statements carefully:
a. By the order of 28 September 1919, Chhatrapati Shahu Maharaj closed separate schools for students considered untouchable.
b. Out of eight scholarships for untouchable students, three were reserved for girls.
c. Untouchable girls from outside Kolhapur state were also considered eligible for scholarships in memory of Prince Shivaji.
योग्य उत्तर: पर्याय २ (अ, ब, क बरोबर आहेत)
सविस्तर विश्लेषण:
•
विधान अ बरोबर: राजर्षी छत्रपती शाहू महाराजांनी २८ सप्टेंबर १९१९ रोजी ऐतिहासिक हुकूम (गॅझेट नोटिफिकेशन) काढून कोल्हापूर संस्थानातील अस्पृश्य मानल्या गेलेल्या विद्यार्थ्यांसाठीच्या स्वतंत्र शाळा बंद केल्या आणि त्यांना सर्वसामान्य शाळांमध्ये एकत्र शिकण्याचा सक्तीचा आदेश दिला. शिक्षणातील अस्पृश्यतेचा भेद मिटवणारा हा भारतातील पहिला क्रांतिकारी शासकीय निर्णय होता.
•
विधान ब बरोबर: अस्पृश्य समाजातील विद्यार्थ्यांसाठी संस्थानाने सुरू केलेल्या एकूण आठ विशेष शिष्यवृत्तींपैकी तीन शिष्यवृत्ती खास मुलींसाठी राखीव ठेवण्यात आल्या होत्या, जेणेकरून मागासवर्गीय स्त्रियांच्या शिक्षणाला गती मिळावी.
•
विधान क बरोबर: शाहू महाराजांचे ज्येष्ठ पुत्र राजपुत्र शिवाजी महाराज यांच्या अकाली निधनानंतर त्यांच्या स्मरणार्थ सुरू केलेल्या शिष्यवृत्तीसाठी कोल्हापूर संस्थानाबाहेरील अस्पृश्य मुलींनाही पात्र मानण्यात आले होते, जेणेकरून संपूर्ण महाराष्ट्रातील दलित मुलींना शिक्षणाचा लाभ घेता येईल.
•
त्यामुळे अ, ब आणि क ही तिन्ही विधाने पूर्णपणे बरोबर आहेत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
शाहू महाराजांनी अस्पृश्य विद्यार्थ्यांना शाळांमध्ये इतर सवर्ण विद्यार्थ्यांसोबत एकाच बाकावर बसवण्याचा दंडक घातला होता; असे न करणाऱ्या शाळांचे सरकारी अनुदान बंद केले जात असे.
•
शाहू महाराजांनी १९०१ मध्ये 'व्हिक्टोरिया मराठा बोर्डिंग हाउस' आणि १९०८ मध्ये अस्पृश्यांसाठी 'मिस क्लार्क हॉस्टेल' सुरू केले होते.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 2 (a, b, c are correct)
Detailed Analysis:
•
Statement (a) is correct: On 28 September 1919, Rajarshi Chhatrapati Shahu Maharaj issued a historic state order closing segregated schools for untouchable children and mandating their integration into general common schools. Any school refusing to integrate untouchable pupils was penalized with the cancellation of state grants.
•
Statement (b) is correct: To uplift underprivileged women, out of eight special state scholarships earmarked for untouchable students, three scholarships were expressly reserved for girls.
•
Statement (c) is correct: Under the scholarships instituted in memory of Prince Shivaji, untouchable girl students from beyond the borders of Kolhapur State were also declared eligible, promoting female literacy broadly across Western India.
•
Consequently, statements a, b, and c are all historically accurate (Option 2).
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
Shahu Maharaj instituted a policy where untouchables were treated equally in government offices and schools, dismantling the ritual pollution taboos.
•
In 1908, he established the 'Miss Clarke Hostel' specifically for students of the depressed classes in Kolhapur.