विधाने वाचून पर्याय निवडा. विधान (A) : मुंबई प्रांतातील संस्थात्मक व्यवहारात लोकशाही प्रथा मूळ धरू लागल्या. विधान (B) : 1852 साली मुंबईच्या बोर्ड ऑफ एज्युकेशनचे सभासद श्री.मोहम्मद मकबा निवृत्त झाले, तेव्हा त्याजागी डॉ.भाऊ दाजी हे निवडून आले. पर्यायी उत्तरे :
EN
Read the statements and select the correct option:
Statement (A): Democratic practices began to take root in the institutional affairs of Bombay Presidency.
Statement (B): In 1852, when Mr. Mohammad Ibrahim Makba retired as a member of the Board of Education of Bombay, Dr. Bhau Daji was elected in his place.
Alternative answers:
दिलेल्या विधानांमधील परस्पर संबंध तपासल्यास विधान (A) हा निष्कर्ष (Conclusion) आहे, तर विधान (B) हे ऐतिहासिक निरीक्षण (Observation) आहे (पर्याय २):
१.
विधान (B) - निरीक्षण (Empirical Observation): १८५२ मध्ये मुंबईच्या 'बोर्ड ऑफ एज्युकेशन'चे (Board of Education) मुस्लिम सदस्य मोहम्मद इब्राहिम मकबा हे निवृत्त झाले, तेव्हा त्यांच्या जागी पहिल्यांदाच निवडणुकीच्या माध्यमातून डॉ. भाऊ दाजी लाड यांची नियुक्ती झाली. ही एक प्रत्यक्ष ऐतिहासिक घटना (Fact/Observation) आहे.
२.
विधान (A) - निष्कर्ष (Deductive Conclusion): या घटनेवरून इतिहासकारांनी असा निष्कर्ष काढला की, १९ व्या शतकाच्या मध्यावर मुंबई इलाख्यातील प्रशासकीय आणि शैक्षणिक संस्थांमध्ये नामनिर्देशनाऐवजी (Nomination) निवडणुकीच्या लोकशाही प्रथा मूळ धरू लागल्या होत्या.
त्यामुळे अचूक पर्याय पर्याय २ (A हा निष्कर्ष आहे, B हे निरीक्षण आहे) हा येतो.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
१८४० मध्ये मुंबईत 'बोर्ड ऑफ एज्युकेशन' स्थापन झाले होते (अध्यक्ष: सर अर्सकिन पेरी).
•
१८५२ मध्ये डॉ. भाऊ दाजी लाड हे या मंडळावर निवडून आलेले पहिले भारतीय सदस्य होते.
•
१८५५ मध्ये बोर्ड ऑफ एज्युकेशन बरखास्त होऊन 'लोकशिक्षण विभाग' (DPI) सुरू झाला.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Analyzing the methodological relationship between the two statements, Statement (A) is a conclusion (deduction), while Statement (B) is an observation (empirical historical fact) (Option 2):
1.
Statement (B) as an Observation: The verifiable historical occurrence that in 1852, when native member Mohammad Ibrahim Makba retired from the Bombay Board of Education, Dr. Bhau Daji Lad was elected by native subscribers to succeed him.
2.
Statement (A) as a Conclusion: The broad historical generalization deduced from this and similar events, asserting that institutional democratic practices (such as elective representation) were beginning to take root in the governance of Bombay Presidency.
Therefore, A is a conclusion, B is an observation (Option 2).
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
The Bombay Board of Education functioned from 1840 to 1855 under Sir Erskine Perry.
•
Dr. Bhau Daji Lad was elected to the Board in 1852.
•
Replaced in 1855 by the Department of Public Instruction (DPI).