पहिल्या प्रेस आयोगाच्या शिफारशी आहेत : अ) प्रेस कौन्सिल ची निर्मिती ब) आचार संहिता/नैतिक संहितेची निर्मिती क) पत्रकारांना किमान मूळ वेतन ड) प्रेस लोकपालची नियुक्ती वरीलपैकी कोणते पर्याय योग्य आहेत?
EN
The recommendations of the First Press Commission are:
a) Creation of the Press Council
b) Creation of a Code of Conduct / Code of Ethics
c) Minimum basic wage for journalists
d) Appointment of a Press Ombudsman
Which of the above options are correct?
अचूक उत्तर: पर्याय (४) फक्त अ, ब, क
स्पष्टीकरण व विश्लेषण:
पहिला प्रेस आयोग (First Press Commission - 1952-1954):
•
न्यायमूर्ती जे. एस. राजाध्यक्ष यांच्या अध्यक्षतेखाली १९५२ मध्ये पहिल्या प्रेस आयोगाची स्थापना झाली, ज्याने १९५४ मध्ये अहवाल सादर केला.
•
महत्त्वाच्या शिफारशी:
१.
विधान (अ): भारतीय वृत्तपत्र परिषदेची (Press Council of India) स्थापना करणे (ज्यानुसार १९६६ मध्ये PCI ची स्थापना झाली).
२.
विधान (ब): वृत्तपत्रे व पत्रकारांसाठी व्यावसायिक आचारसंहिता (Code of Ethics) तयार करणे.
३.
विधान (क): कार्यरत पत्रकारांच्या सेवेच्या अटींचे संरक्षण करणे आणि त्यांना किमान मूळ वेतन (Minimum Basic Wage) देणे (यानुसार १९५५ मध्ये Working Journalists Act संमत झाला).
४.
वृत्तपत्रांच्या नोंदणीसाठी 'रजिस्ट्रार ऑफ न्यूजपेपर्स फॉर इंडिया' (RNI) पद निर्माण करणे.
•
विधान (ड) चुकीचे: आयोगाने 'प्रेस लोकपाल' (Press Ombudsman) नेमण्याची शिफारस केलेली नव्हती.
•
त्यामुळे अचूक उत्तर पर्याय (४) फक्त अ, ब, क आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप: पहिला प्रेस आयोग (१९५२-५४) अध्यक्ष: न्या. जे. एस. राजाध्यक्ष. प्रमुख परिणाम: १) PCI निर्मिती, २) RNI कार्यालय, ३) कार्यरत पत्रकार कायदा १९५५ (Working Journalists Act).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (4) Only a, b, c
Detailed Explanation & Analysis:
Recommendations of the First Press Commission (1952–1954):
•
Appointed in 1952 under the chairmanship of Justice J. S. Rajadhyaksha, it submitted its landmark report in 1954.
•
Key Recommendations:
1.
Statement (a): Establishment of the Press Council of India as a statutory body to safeguard press freedom.
2.
Statement (b): Formulation of a professional Code of Journalistic Ethics/Conduct.
3.
Statement (c): Statutory protection of service conditions and fixing minimum wages for journalists (leading to the Working Journalists Act, 1955).
4.
Setting up the office of Registrar of Newspapers for India (RNI).
•
Statement (d) is incorrect: The commission did NOT recommend a 'Press Ombudsman'.
•
Thus, statements a, b, and c are correct, making Option (4) Only a, b, c the correct answer.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip: First Press Commission (1952–54) headed by Justice J. S. Rajadhyaksha led directly to: 1) Press Council of India, 2) Office of RNI, 3) Working Journalists Act 1955.