भारतासंदर्भात वसाहत स्वराज्याची मागणी म्हणजे 'चांदोबाची मागणी' असा उल्लेख कोणी केला?
EN
Regarding India, who referred to the demand for colonial self-government as 'asking for the moon'?
योग्य उत्तर: पर्याय १ (भारतमंत्री - मोर्ले)
विश्लेषण:
•
वसाहत स्वराज्याची मागणी: राष्ट्रीय काँग्रेसने मवाळ कालखंडात आणि विशेषतः १९०६ च्या कलकत्ता अधिवेशनात (दादाभाई नौरोजींच्या अध्यक्षतेखाली) ब्रिटीश साम्राज्यांतर्गत 'वसाहतीचे स्वराज्य' (Colonial Self-Government / Dominion Status) मिळवण्याचे उद्दिष्ट ठेवले होते.
•
'चांदोबाची मागणी' (Crying for the Moon): तत्कालीन भारतमंत्री जॉन मोर्ले (John Morley) यांनी ब्रिटिश संसदेत काँग्रेसच्या या मागणीची खिल्ली उडवताना म्हटले की, *"भारतासारख्या देशात पाश्चात्य लोकशाही संस्था सुरू करणे म्हणजे कॅनडातील फर कोट दख्खनच्या कडक उन्हाळ्यात घालण्यासारखे आहे; आणि भारताने वसाहतीच्या स्वराज्याची मागणी करणे म्हणजे लहान मुलाने आकाशातील चांदोबा मागण्यासारखे आहे."*
•
मोर्ले-मिंटो सुधारणा (१९०९) करतानाही ब्रिटिशांनी भारतीयांना खरी लोकशाही किंवा स्वराज्य देण्यास पूर्ण नकार दिला होता.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
जॉन मोर्ले हे १९०५ ते १९१० या काळात भारतमंत्री (Secretary of State for India) होते.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 1 (Secretary of State - Morley)
Analysis:
•
Colonial Self-Government Demand: During the Moderate phase of the Indian National Congress (formalized at the 1906 Calcutta session under Dadabhai Naoroji), the primary goal was securing self-governing colonial status (Dominion status) within the British Empire.
•
'Crying for the Moon': Secretary of State for India John Morley contemptuously dismissed this political aspiration, asserting in Parliament that transplanting parliamentary democracy into India was like wearing a fur coat in the heat of the Deccan, and that Indians demanding colonial self-government was akin to 'crying for the moon'.
•
Morley explicitly insisted that the Morley-Minto Reforms of 1909 were never intended to establish parliamentary democracy or cabinet governance in India.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
John Morley held the office of Secretary of State for India from 1905 to 1910, working alongside Viceroy Lord Minto.