............चा आधार घेऊन आगरकरांनी सामाजिक सुधारणेचा पुरस्कार केला.
EN
Relying on ............, Agarkar advocated social reform.
योग्य उत्तर: पर्याय ३ (बुद्धिप्रामाण्यवाद)
सविस्तर विश्लेषण:
•
गोपाळ गणेश आगरकर आणि विचारप्रणाली: गोपाळ गणेश आगरकर (१८५६-१८९५) हे महाराष्ट्रातील जहाल समाजसुधारक आणि थोर विचारवंत होते. त्यांनी समाजसुधारणेचा पुरस्कार करताना 'बुद्धिप्रामाण्यवाद' (Rationalism) आणि 'इहवाद' (Secularism/Positivism) या दोन तत्त्वांचा पाया मानला.
•
तर्कशुद्ध विचारसरणी: "जे बुद्धीला पटेल, तर्काला टिकेल आणि मानवकल्याणास पोषक ठरेल तेच स्वीकारले पाहिजे; केवळ पुराणात सांगितले आहे किंवा परंपरा आहे म्हणून अंधश्रद्धा पाळणे योग्य नाही," अशी त्यांची ठाम भूमिका होती.
•
सुधारक वृत्तपत्र: 'केसरी'चे संपादकत्व सोडल्यानंतर त्यांनी १८८८ मध्ये 'सुधारक' हे साप्ताहिक सुरू केले. त्याचे ब्रीदवाक्य होते: *"इष्ट असेल ते बोलणार आणि साध्य असेल ते करणार."*
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
आगरकरांवर जॉन स्टुअर्ट मिल (John Stuart Mill) आणि हर्बर्ट स्पेन्सर (Herbert Spencer) यांच्या उदारमतवादी व उपयोगितावादी तत्त्वज्ञानाचा प्रचंड प्रभाव होता.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 3 (Rationalism)
Detailed Analysis:
•
Gopal Ganesh Agarkar's Philosophy: Gopal Ganesh Agarkar (1856–1895) was an uncompromising rationalist and intellectual giant of Maharashtra. He anchored all his social reform doctrines firmly on 'Rationalism' (Buddhipramanyavada) and 'Secular Humanism' (Ihyavada).
•
Scientific Outlook: He vehemently rejected reliance on scriptures, supernatural destiny, or blind custom, arguing that human reason and critical empirical evidence must be the sole criteria for determining social customs and morality.
•
Sudharak Newspaper: After resigning from *Kesari* over differences with Tilak regarding the primacy of political vs. social reforms, Agarkar founded the weekly 'Sudharak' in 1888 with the motto: *"Speak that which is right, and do that which is achievable."*
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Agarkar was deeply influenced by the Western rationalist thinkers John Stuart Mill (especially *On Liberty* and *The Subjection of Women*) and Herbert Spencer.