🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास MPSC Pre 2024 MEDIUM

विख्यात वारली चित्रकार जिव्या सोमा म्हसे यांना खालीलपैकी कोणत्या पुरस्कारांनी सन्मानित करण्यात आले ? (a) पद्मभूषण (b) पद्मश्री (c) शिल्प (d) नॅशनल अवार्ड फॉर ट्रायबल आर्टस् पर्यायी उत्तरे :

EN Renowned Warli painter Jivya Soma Mashe was honoured with which of the following prestigious awards? (a) Padma Bhushan (b) Padma Shri (c) Shilp Guru (d) National Award for Tribal Arts Alternative answers:

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

(a) आणि (d) बरोबर आहेत

(a) and (d) are correct

फक्त (a) बरोबर आहे

Only (a) is correct

(b), (c) आणि (d) बरोबर आहेत

(b), (c), and (d) are correct

फक्त (d) बरोबर आहे

Only (d) is correct

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (3) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: पर्याय 3 ((b), (c) आणि (d) बरोबर आहेत / (b), (c), and (d) are correct)

ऐतिहासिक संदर्भ व सविस्तर स्पष्टीकरण:

• जिव्या सोमा म्हसे (१९३४ - २०१८): हे महाराष्ट्रातील पालघर (ठाणे) जिल्ह्यातील डहाणू तालुक्यातील धामणगावचे आंतरराष्ट्रीय कीर्तीचे वारली चित्रकार (Warli Folk Painter) होते.

• त्यांनी वारली चित्रकलेला घरांच्या शेणा-मातीच्या भिंतींवरून कॅनव्हास आणि कागदावर आणून तिला जागतिक स्तरावर प्रतिष्ठा मिळवून दिली. फ्रान्स, जपान, कॅनडा येथे त्यांच्या चित्रांची प्रदर्शने भरली.

• मिळालेले राष्ट्रीय व आंतरराष्ट्रीय सन्मान:

• (d) नॅशनल अवॉर्ड (National Award for Tribal Art): १९७६ मध्ये भारत सरकारतर्फे देण्यात आला.

• (c) शिल्प गुरू पुरस्कार (Shilp Guru Award): २००२ मध्ये राष्ट्रपतींच्या हस्ते प्रदान करण्यात आला.

• (b) पद्मश्री पुरस्कार (Padma Shri): २०११ मध्ये कला क्षेत्रातील अतुलनीय योगदानासाठी भारत सरकारने त्यांना 'पद्मश्री' या सर्वोच्च नागरी पुरस्काराने गौरविले.

• (टीप: त्यांना 'पद्मभूषण' मिळालेला नाही; त्यामुळे पर्याय अ चुकीचा आहे).

त्यामुळे बरोबर पर्याय (b), (c) आणि (d) हा आहे.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

• वारली चित्रकला (Warli Art): महाराष्ट्रातील पालघर, ठाणे व नाशिक जिल्ह्यातील वारली आदिवासींची पारंपरिक भित्तिचित्रकला (भित्तीचित्रे).

• यामध्ये तांदळाचे पीठ, डिंक आणि पाण्याच्या मिश्रणाने पांढरा रंग बनवून गेरूच्या (मातीच्या) पार्श्वभूमीवर त्रिकोण, गोल आणि रेषांच्या साहाय्याने दैनंदिन जीवन, शेती आणि 'तारपा नृत्य' रेखाटले जाते.

• जनक/आद्य प्रवर्तक: जिव्या सोमा म्हसे (पद्मश्री २०११).

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option 3 ((b), (c), and (d) are correct)

Historical Context & Detailed Explanation:

• Jivya Soma Mashe (1934–2018): Internationally acclaimed master artist who elevated the traditional tribal Warli painting of Maharashtra (Dhaman-gaon, Dahanu taluka, Palghar district) from ritual mud-wall murals to global art galleries in Paris, Tokyo, and London.

• Prestigious Honors Conferred:

• (d) National Award for Tribal Arts (1976): Conferred by the Government of India.

• (c) Shilp Guru Award (2002): Bestowed upon master craftspersons by the President of India.

• (b) Padma Shri (2011): The fourth-highest civilian honour of India, awarded for his outstanding contribution to tribal folk arts.

• (Note: He was never conferred the Padma Bhushan; hence (a) is incorrect).

Thus, (b), (c), and (d) are correct.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

• Warli Painting: Traditional folk art of the indigenous Warli community of Palghar and Thane, Maharashtra.

• Geometric style using basic shapes (circle, triangle, lines) with white pigment (rice paste mixed with water and gum) painted over red ochre mud walls depicting the Tarpa dance, harvest, and Mother Nature (Palghat goddess).

• Master Icon: Jivya Soma Mashe (Padma Shri 2011).

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) (a) आणि (d) बरोबर आहेत (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

⚠️ पर्याय (2) फक्त (a) बरोबर आहे (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✓ पर्याय (3) (b), (c) आणि (d) बरोबर आहेत (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर: पर्याय 3 ((b), (c) आणि (d) बरोबर आहेत / (b), (c), and (d) are correct)**

✗ पर्याय (4) फक्त (d) बरोबर आहे (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'प्राचीन भारताचा इतिहास (सिंधू संस्कृती, वैदिक काळ, मौर्य व गुप्त साम्राज्य)' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट १ (GS-1: इतिहास, भूगोल व कृषी)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

इतिहास व महाराष्ट्रातील समाजसुधारक विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

महाराष्ट्रातील समाजप्रबोधन व समाजसुधारक विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: प्राचीन भारताचा इतिहास (सिंधू संस्कृती, वैदिक काळ, मौर्य व गुप्त साम्राज्य)

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'प्राचीन भारताचा इतिहास (सिंधू संस्कृती, वैदिक काळ, मौर्य व गुप्त साम्राज्य)' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विषयांतर्गत 'प्राचीन भारताचा इतिहास (सिंधू संस्कृती, वैदिक काळ, मौर्य व गुप्त साम्राज्य)' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विषयातील 'प्राचीन भारताचा इतिहास (सिंधू संस्कृती, वैदिक काळ, मौर्य व गुप्त साम्राज्य)' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर '(b), (c) आणि (d) बरोबर आहेत' हे असून ते 'प्राचीन भारताचा इतिहास (सिंधू संस्कृती, वैदिक काळ, मौर्य व गुप्त साम्राज्य)' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'प्राचीन भारताचा इतिहास (सिंधू संस्कृती, वैदिक काळ, मौर्य व गुप्त साम्राज्य)' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन