कलम 196, फौजदारी प्रक्रिया संहिता 1973 नुसार शासनाविरुद्ध गुन्ह्याची फिर्यादीची प्रक्रिया सांगितली आहे, सोबतच : (a) शासनाविरुद्ध गुन्ह्याचा कट रचनेविषयी सांगते. (b) हे कलम खाजगी व्यक्तिस फिर्यादीपासून रोखते. (c) हे कलम मालमत्तेच्या गुन्ह्याशी निगडित आहे. (d) हे कलम मानवी शरीर संबंधी आहे. पर्यायी उत्तरे :
EN
Section 196 of the Code of Criminal Procedure, 1973 provides the procedure for prosecution for offences against the State, and also:
(a) Deals with criminal conspiracy to commit offences against the State.
(b) Restricts a private person from prosecuting without sanction.
(c) Is related to offences against property.
(d) Is related to the human body.
Alternative answers:
अचूक उत्तर: पर्याय (१) (a) आणि (b)
सविस्तर विश्लेषण:
•
CrPC कलम 196 (राज्याविरुद्धच्या अपराधांसाठी व कटासाठी खटला चालवणे):
•
कलम 196 हे भारतीय दंड संहितेच्या प्रकरण VI (राज्याविरुद्धचे अपराध) आणि अशा अपराधांचा गुन्हेगारी कट रचणे (Criminal conspiracy - IPC कलम 120B) यांविषयीच्या खटल्याशी संबंधित आहे (विधान 'a' बरोबर).
•
हे कलम शासनाची पूर्व संमती अनिवार्य करून कोणत्याही खाजगी व्यक्तीला थेट खटला चालवण्यापासून रोखते (restricts a private person from prosecuting without sanction) (विधान 'b' बरोबर).
•
हे कलम मालमत्तेच्या किंवा मानवी शरीराच्या गुन्ह्यांशी संबंधित नसून राज्याविरुद्धच्या गुन्ह्यांशी संबंधित आहे, त्यामुळे विधाने 'c' आणि 'd' चुकीची आहेत.
•
म्हणून पर्याय (१) (a) आणि (b) हे अचूक उत्तर आहे.
•
इतर पर्यायांचे विश्लेषण:
•
पर्याय (२), (३) आणि (४): विधाने (c) आणि (d) चुकीची असल्याने हे पर्याय अयोग्य ठरतात.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप: CrPC कलम 196 राज्याविरुद्धचे अपराध (IPC 121-130) आणि त्यासाठी केलेल्या कटासाठी (Conspiracy) शासनाची पूर्वपरवानगी अनिवार्य करते आणि खाजगी फिर्यादीवर निर्बंध घालते.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (1) (a) and (b)
Detailed Analysis:
•
Section 196 CrPC - Prosecution for offences against the State and criminal conspiracy:
•
Section 196(1) and (1A) specifically govern prosecution for offences against the State (IPC Chapter VI) as well as criminal conspiracy to commit such offences (Statement 'a' is correct).
•
By making prior sanction of the Central or State Government a mandatory prerequisite, it bars/restricts private individuals from prosecuting such offences independently without sanction (Statement 'b' is correct).
•
It does not deal with ordinary offences against property (Chapter XVII IPC) or bodily offences (Chapter XVI IPC), making statements 'c' and 'd' incorrect.
•
Thus, Option (1) (a) and (b) is correct.
•
Analysis of Other Options:
•
Options (2), (3), and (4): Incorrect because statements (c) and (d) are inapplicable to Section 196.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip: Section 196 CrPC bars private prosecution and covers offences against the State as well as criminal conspiracy relating thereto.