भारतीय दंड संहितेच्या कलम 377 मध्ये पुढील कोणत्या विषयाचा उल्लेख आहे?
EN
Section 377 of the Indian Penal Code (IPC) is related with which of the following subjects?
लक्ष्य परीक्षा
संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा
अपेक्षित वेळ
३० ते ४५ सेकंद
गुणदान पद्धत
+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह
काठिण्य पातळी
मध्यम (७४% अचूकता)
योग्य उत्तर: पर्याय (2) - सविस्तर स्पष्टीकरण
योग्य उत्तर: पर्याय (2) अनैसर्गिक गुन्हे (Unnatural offences)
सविस्तर स्पष्टीकरण:
•
भारतीय दंड संहिता (IPC) कलम 377:
•
ब्रिटीश काळात 1860 मध्ये लॉर्ड मेकॉलेंनी तयार केलेल्या भारतीय दंड संहितेतील कलम 377 चे शीर्षक 'अनैसर्गिक गुन्हे' (Unnatural Offences) असे आहे.
•
या कलमानुसार "जो कोणी निसर्गाच्या नियमाविरुद्ध कोणत्याही पुरुष, स्त्री किंवा प्राण्यासोबत शरीरसंबंध ठेवेल, त्याला जन्मठेप किंवा दहा वर्षांपर्यंत कारावास आणि दंड अशी शिक्षा होईल."
•
ऐतिहासिक घटनात्मक खटला व निकाल (नवतेज सिंग जोहर खटला, 2018):
•
नवतेज सिंग जोहर विरूद्ध युनियन ऑफ इंडिया (2018): सर्वोच्च न्यायालयाच्या 5 न्यायाधीशांच्या घटनापीठाने (तत्कालीन सरन्यायाधीश दीपक मिश्रा यांच्या अध्यक्षतेखाली) एकमुखाने ऐतिहासिक निकाल दिला.
•
सर्वोच्च न्यायालयाने दोन सज्ञान व्यक्तींमधील संमतीने झालेले खाजगी समलैंगिक संबंध (Consensual Homosexual Acts between Adults) हे संविधानातील कलम 14 (समानता), कलम 15 (भेदभावास बंदी), कलम 19 (अभिव्यक्ती स्वातंत्र्य) आणि कलम 21 (जगण्याचा व गोपनीयतेचा हक्क) चे उल्लंघन ठरवून गुन्हेगारी कक्षेतून वगळले (Decriminalized).
•
तथापि, बालकांवरील लैंगिक अत्याचार, प्राण्यांसोबतचे अनैसर्गिक संबंध (Bestiality) आणि संमतीविना केलेले अनैसर्गिक कृत्य यांसाठी कलम 377 आजही लागू आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
नाझ फाउंडेशन खटला (2009): दिल्ली उच्च न्यायालयाने प्रथमच कलम 377 मधील प्रौढांमधील संमतीचे संबंध अवैध ठरवले होते.
•
के. एस. पुट्टास्वामी खटला (2017): 9 न्यायाधीशांच्या खंडपीठाने 'गोपनीयतेचा अधिकार' (Right to Privacy) हा कलम 21 अंतर्गत मूलभूत हक्क घोषित केला, ज्याने कलम 377 रद्दबातल ठरवण्याचा पाया घातला.
•
नवीन भारतीय न्याय संहिता, 2023 (BNS) मध्ये कलम 377 चे जुने ब्रिटीशकालीन स्वरूप पूर्णपणे वगळण्यात आले आहे.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (2) Unnatural offences
Detailed Explanation:
•
Section 377 of the Indian Penal Code (IPC, 1860):
•
Titled "Unnatural Offences", drafted during the colonial administration of Lord Macaulay.
•
Criminalized sexual activities that were deemed "against the order of nature" with any man, woman, or animal, prescribing life imprisonment or rigorous imprisonment extending up to 10 years.
•
Landmark Constitutional Decriminalization (2018):
•
In *Navtej Singh Johar v. Union of India (2018)*, a five-judge Constitution Bench of the Supreme Court headed by CJI Dipak Misra delivered a historic, unanimous verdict.
•
The Apex Court held that Section 377, insofar as it criminalized consensual sexual acts of adults in private (irrespective of their sexual orientation), violated Articles 14 (Equality), 15 (Non-discrimination), 19(1)(a) (Freedom of Expression), and 21 (Right to Life, Dignity, and Privacy).
•
The Court read down Section 377, decriminalizing adult consensual same-sex relationships, while retaining criminal penalties for non-consensual sexual assaults, acts involving minors, and bestiality.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
*K.S. Puttaswamy v. Union of India (2017):* Nine-judge bench held that the Right to Privacy is an inviolable fundamental right under Article 21, paving the judicial path for decriminalizing homosexuality.
•
Under the newly enacted Bharatiya Nyaya Sanhita, 2023 (BNS), colonial Section 377 has been comprehensively excised.
पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)
✗ पर्याय (1) मंदीर प्रवेश (अयोग्य):
हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
✓ पर्याय (2) समलैंगिकता (अचूक उत्तर):
योग्य उत्तर: पर्याय (2) अनैसर्गिक गुन्हे (Unnatural offences)**
⚠️ पर्याय (3) व्यभिचार (फसवणारा पर्याय - Distractor):
हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
✗ पर्याय (4) सरोगसी (अयोग्य):
हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)
'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२२ (GS) पेपर-१ (दि. २१ ऑगस्ट, २०२२)' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.
🎯 घटक चाचणी
मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२२ (GS) पेपर-१ (दि. २१ ऑगस्ट, २०२२)
📚 विषय चाचणी
मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२५ (GS) पेपर-१ (दि. ०९ नोव्हेंबर, २०२५)
📚 विषय चाचणी
मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२४ (GS) पेपर-१ (दि. ०१ डिसेंबर, २०२४)
📚 विषय चाचणी
मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२३ (GS) पेपर-१ (दि. ०४ जून, २०२३)
घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२२ (GS) पेपर-१ (दि. २१ ऑगस्ट, २०२२)
MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२२ (GS) पेपर-१ (दि. २१ ऑगस्ट, २०२२)' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.
| क्र. | परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts) |
|---|---|
| 1 | परीक्षेतील अभ्यासक्रम: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयांतर्गत 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२२ (GS) पेपर-१ (दि. २१ ऑगस्ट, २०२२)' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे. |
| 2 | तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे. |
| 3 | मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात. |
| 4 | वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो. |
| 5 | उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी. |
📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयातील 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२२ (GS) पेपर-१ (दि. २१ ऑगस्ट, २०२२)' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.
stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)
- या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'समलैंगिकता' हे असून ते 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२२ (GS) पेपर-१ (दि. २१ ऑगस्ट, २०२२)' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
- MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
- परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
- संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
- MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)
हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे?
expand_more
हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.
'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२२ (GS) पेपर-१ (दि. २१ ऑगस्ट, २०२२)' या घटकाची तयारी कशी करावी?
expand_more
या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.
MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते?
expand_more
MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.
याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:
२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.