राष्ट्रीय अल्पसंख्यांक आयोग अधिनियम, 1992 मधील कलम 9 मध्ये ________ ची तरतूद आहे.
EN
Section 9 of the National Commission for Minorities Act, 1992 provides for ________.
लक्ष्य परीक्षा
संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा
अपेक्षित वेळ
३० ते ४५ सेकंद
गुणदान पद्धत
+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह
काठिण्य पातळी
मध्यम (७४% अचूकता)
योग्य उत्तर: पर्याय (1) - सविस्तर स्पष्टीकरण
अचूक उत्तर: पर्याय (१) आयोगाची कार्ये
राष्ट्रीय अल्पसंख्यांक आयोग अधिनियम, १९९२ च्या कलम ९ मधील तरतुदींनुसार पर्याय (१) आयोगाची कार्ये हे अचूक उत्तर आहे.
सविस्तर विश्लेषण:
•
पर्याय (१) अचूक उत्तर: राष्ट्रीय अल्पसंख्यांक आयोग कायदा, १९९२ (National Commission for Minorities Act, 1992) च्या कलम ९ मध्ये आयोगाची कार्ये (Functions of the Commission) विहित केलेली आहेत. यामध्ये अल्पसंख्याकांच्या विकासाच्या प्रगतीचे मूल्यांकन करणे, घटनात्मक व कायदेशीर संरक्षणाचे पर्यवेक्षण करणे, अल्पसंख्याकांच्या हक्कांच्या व संरक्षणाच्या वंचनेच्या तक्रारींची चौकशी करणे, अभ्यास व संशोधन करणे, आणि केंद्र सरकारला शिफारसी सादर करणे यांचा समावेश होतो.
•
पर्याय (२) चुकीचा: आयोगाची कार्यपद्धती कलम ८ किंवा नियमांमध्ये येते.
•
पर्याय (३) चुकीचा: आयोगाचे चौकशी करतानाचे अधिकार (Powers of the Commission - दिवाणी न्यायालयाचे अधिकार) हे कलम ९(२) मध्ये मर्यादित स्वरूपात आणि इतर कलमांत स्पष्ट केले आहेत, परंतु कलम ९ चे मुख्य शीर्षक व मजकूर 'आयोगाची कार्ये' (Functions) हा आहे.
•
पर्याय (४) चुकीचा: लेखापरीक्षण (Accounts and Audit) ही तरतूद कलम १२ मध्ये आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप: राष्ट्रीय अल्पसंख्यांक आयोग अधिनियम, १९९२:
•
स्थापना: १७ मे १९९३ रोजी वैधानिक संस्था म्हणून स्थापन.
•
कलम ३: आयोगाची रचना (१ अध्यक्ष, १ उपाध्यक्ष आणि ५ सदस्य - एकूण ७, सर्व अल्पसंख्याक समुदायातून).
•
कलम ९: आयोगाची कार्ये (Functions of the Commission).
•
कलम १२: हिशेब व लेखापरीक्षण (CAG द्वारे तपासणी).
•
अधिसूचित ६ अल्पसंख्याक समुदाय: मुस्लिम, ख्रिश्चन, शीख, बौद्ध, पारशी (१९९३) आणि जैन (२०१४).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (1) Functions of the Commission
Under Section 9 of the National Commission for Minorities Act, 1992, Option (1) Functions of the Commission is the correct answer.
Detailed Analysis:
•
Option (1) is correct: Section 9 of the National Commission for Minorities Act, 1992 is titled "Functions of the Commission". It mandates the Commission to:
•
Evaluate the progress of development of minorities under the Union and States.
•
Monitor the working of constitutional safeguards and statutory laws.
•
Look into specific complaints regarding deprivation of rights and safeguards.
•
Conduct studies, research and analysis on issues concerning minorities.
•
Make periodic reports and recommendations to the Central Government.
•
Option (2) is incorrect: Procedure regulating its own proceedings is governed by Section 8.
•
Option (3) is incorrect: Powers of a civil court while inquiring are given under Section 9(2) as incidental powers, but the primary subject of Section 9 is 'Functions'.
•
Option (4) is incorrect: Accounts and Audit are provided under Section 12.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip: National Commission for Minorities (NCM):
•
Statutory body established under NCM Act, 1992.
•
Section 3: Composition — Chairperson, Vice-Chairperson, and 5 Members (total 7 persons from minority communities).
•
Section 9: Functions of the Commission.
•
6 notified religious minority communities: Muslims, Christians, Sikhs, Buddhists, Parsis (1993), and Jains (added in 2014).
पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)
✓ पर्याय (1) आयोगाची कार्ये (अचूक उत्तर):
[gold]**अचूक उत्तर: पर्याय (१) आयोगाची कार्ये**[/gold]
⚠️ पर्याय (2) आयोगाची कार्यपद्धती (फसवणारा पर्याय - Distractor):
हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
⚠️ पर्याय (3) आयोगाचे अधिकार (फसवणारा पर्याय - Distractor):
हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
✗ पर्याय (4) लेखा परिक्षक (अयोग्य):
हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)
'भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था सर्वसमावेशक सराव संच' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.
📚 विषय चाचणी
मोफत टेस्ट
MPSC संयुक्त गट-क मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)
📚 विषय चाचणी
मोफत टेस्ट
MPSC संयुक्त गट-ब मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)
📚 विषय चाचणी
मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (GS-2: भारतीय संविधान व राजकारण)
📚 विषय चाचणी
मोफत टेस्ट
भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विशेष चाचणी ०१
घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था सर्वसमावेशक सराव संच
MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था सर्वसमावेशक सराव संच' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.
| क्र. | परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts) |
|---|---|
| 1 | परीक्षेतील अभ्यासक्रम: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयांतर्गत 'भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था सर्वसमावेशक सराव संच' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे. |
| 2 | तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे. |
| 3 | मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात. |
| 4 | वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो. |
| 5 | उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी. |
📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयातील 'भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था सर्वसमावेशक सराव संच' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.
stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)
- या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'आयोगाची कार्ये' हे असून ते 'भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था सर्वसमावेशक सराव संच' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
- MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
- परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
- संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
- MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)
हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे?
expand_more
हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.
'भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था सर्वसमावेशक सराव संच' या घटकाची तयारी कशी करावी?
expand_more
या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.
MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते?
expand_more
MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.
याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:
२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.