योग्य उत्तर: पर्याय २: ओझोन वनस्पतींच्या वाढीसाठी उपयुक्त ठरतो. (अयोग्य विधान)
स्पष्टीकरण:
पर्याय २ हे अयोग्य विधान आहे, कारण जमिनीच्या पृष्ठभागावरील ओझोन (Ground-level Ozone) हा वनस्पतींसाठी अत्यंत विषारी आणि घातक असतो.
पर्यायांचे विश्लेषण:
१.
विधान १ योग्य: कार्बन मोनॉक्साईड रक्तातील हिमोग्लोबिनशी जोडून 'कार्बोक्सी-हिमोग्लोबिन' तयार करतो, ज्यामुळे शरीरात ऑक्सिजन वाहून नेण्याची क्षमता ठप्प होते.
२.
विधान २ अयोग्य: ओझोन हा एक तीव्र ऑक्सिडंट आहे. तो वनस्पतींच्या पानांमधील पर्णरंध्रांतून आत शिरून हरितद्रव्य (Chlorophyll) नष्ट करतो, पानांवर काळे डाग पाडतो (Necrosis) आणि प्रकाशसंश्लेषण प्रक्रिया मंदावून पिकांची वाढ खुंटवतो.
३.
विधान ३ योग्य: कार्बन डायऑक्साईड हा सर्वात महत्त्वाचा हरितगृह वायू असून तो जागतिक तापमानवाढीस कारणीभूत आहे.
४.
विधान ४ योग्य: हवेतील सूक्ष्म तरंगणारे कण (SPM / PM 2.5) थेट फुफ्फुसात शिरून दमा आणि ब्राँकायटिससारखे श्वसनाचे विकार निर्माण करतात.
पृष्ठभागावरील ओझोनमुळे गहू, सोयाबीन आणि कापूस या पिकांच्या उत्पादनात जगभरात दरवर्षी कोट्यवधी रुपयांचे नुकसान होते.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 2: Ozone is useful for the growth of plants. (Incorrect Statement)
Explanation:
Option 2 is the incorrect statement because ground-level tropospheric ozone is a potent phytotoxic pollutant highly destructive to plant life.
Detailed Evaluation of Options:
1.
Statement 1 is correct: Inhaled Carbon Monoxide binds avidly to blood hemoglobin (forming carboxyhemoglobin), reducing oxygen-carrying capability.
2.
Statement 2 is incorrect: Tropospheric ozone enters foliar tissue via stomata, oxidizes thylakoid membranes, induces severe leaf chlorosis and flecking necrosis, disrupts stomatal regulation, and suppresses photosynthesis.
3.
Statement 3 is correct: Carbon Dioxide absorbs terrestrial infrared radiation, driving global warming.
4.
Statement 4 is correct: Suspended Particulate Matter ($PM_{2.5}$) penetrates alveoli, inducing chronic respiratory pathologies.
Tropospheric ozone causes agricultural yield losses ranging from 5% to 15% globally across sensitive cash crops like wheat, rice, and soybean.
