कटक मंडळविषयक चुकीचे/चुकीची विधान/विधाने निवडा. अ) 'कटक क्षेत्रांचे स्थानिक स्वशासन' भारतीय संविधानाच्या समवर्ती सूची मध्ये समाविष्ट आहे. ब) कटक मंडळे ही लोकशाही स्वरूपाची यंत्रणा असून ती निर्देशीत क्षेत्राच्या नागरी प्रशासनाशी संबंधित आहे. क) लोकसंख्येनुसार करक मंडळाने तीन प्रकार आहेत. पर्यायी उत्तरे:
EN
Select the incorrect statement(s) regarding Cantonment Boards:
(a) 'Local self-government in cantonment areas' is included in the Concurrent List of the Indian Constitution.
(b) A Cantonment Board is a democratic mechanism dealing with municipal administration of a designated area.
(c) Cantonment Boards are classified into three categories on the basis of population.
Alternative answers:
उत्तर: पर्याय (२)
स्पष्टीकरण:
कटक मंडळांविषयी (Cantonment Boards) विधानांची छाननी:
•
विधान (अ) चुकीचे आहे: भारतीय संविधानाच्या सातव्या अनुसूचीतील केंद्रीय सूचीच्या (Union List) प्रविष्टी ३ (Entry 3) नुसार 'कटक क्षेत्रांचे सीमांकन व त्यामधील स्थानिक स्वशासन' हा संपूर्णपणे केंद्र शासनाचा विषय आहे, समवर्ती सूचीतील नाही.
•
विधान (ब) बरोबर आहे: कटक मंडळे ही नागरी स्थानिक स्वशासनाची लोकशाही स्वरूपाची वैधानिक यंत्रणा असून ती छावणी क्षेत्रातील नागरिकांच्या स्वच्छता, पाणीपुरवठा, आरोग्य व प्राथमिक शिक्षणाशी संबंधित नागरी प्रशासन सांभाळते.
•
विधान (क) चुकीचे आहे: कटक मंडळ कायदा, २००६ नुसार नागरी लोकसंख्येच्या आधारावर कटक मंडळांचे चार (४) प्रकार पडतात (वर्ग १, वर्ग २, वर्ग ३ आणि वर्ग ४), तीन प्रकार नाहीत.
त्यामुळे चुकीची विधाने फक्त अ आणि क (पर्याय २) ही आहेत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
कटक मंडळे केंद्र सूचीच्या प्रविष्टी ३ अंतर्गत येतात आणि संरक्षण मंत्रालयाच्या थेट नियंत्रणाखाली कार्य करतात. २००६ च्या कायद्यानुसार लोकसंख्येवर आधारित ४ वर्ग (Classes) करण्यात आले आहेत.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Answer: Option (2)
Explanation:
Scrutiny of statements regarding Cantonment Boards:
•
Statement (a) is incorrect: Under Entry 3 of the Union List (List I) of the Seventh Schedule of the Constitution, 'Delimitation of cantonment areas and local self-government in such areas' is an exclusive Central subject, NOT a Concurrent List subject.
•
Statement (b) is correct: A Cantonment Board is a statutory municipal body functioning on democratic lines to administer civic amenities (water supply, sanitation, public health, lighting, education) to the civilian population residing in military stations.
•
Statement (c) is incorrect: Under the Cantonments Act, 2006, Cantonment Boards are classified into four categories (Class I, II, III, and IV) based on civilian population, not three.
Therefore, the incorrect statements are Only (a) and (c).
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Local self-government in cantonments is governed by Parliament under Entry 3 of the Union List, falling under the administrative jurisdiction of the Ministry of Defence.