फेक न्यूजच्या (बनावट बातमी) संदर्भात खालीलपैकी अयोग्य कथन/ने ओळखा. अ) प्रसारण सामुग्री तक्रार परिषद (BCCC) ही आक्षेपार्ह दूरचित्रवाणी सामुग्री आणि बनावट बातम्यांसाठी दुरचित्रवाणी प्रसारकांच्या विरोधात तक्रारी मान्य करते. ब) बनावट बातम्यांपासून बचाव करण्यासाठी भारतीय दंड संहितेच्या कलम 153 आणि 295 चा वापर केला जाऊ शकतो. क) भारतामध्ये बनावट बातम्यांविरुद्ध विशेष कायदे आहेत. ड) 2000/- रुपयाच्या नोटेमध्ये जीपीएस टॅकींग नॅनोचिप आहे, ही खोटी बातमी आहे. पर्यायी उत्तरे :
EN
Select the incorrect statement/s with reference to fake news:
a) Broadcasting Content Complaints Council (BCCC) admits complaints against TV broadcasters for objectionable TV content and fake news.
b) Sections 153 and 295 of the Indian Penal Code can be invoked to guard against fake news.
c) There is a specific law against fake news in India.
d) GPS tracking nanochip in Rs. 2000/- notes is fake news.
Alternative answers:
अचूक उत्तर: पर्याय (४) फक्त क
स्पष्टीकरण व विश्लेषण:
भारतात 'फेक न्यूज' (बनावट बातम्या) संदर्भातील कायदेशीर स्थिती:
•
विधान (अ) बरोबर: इंडियन ब्रॉडकास्टिंग फाउंडेशनने (IBF) स्थापन केलेली 'प्रसारण सामुग्री तक्रार परिषद' (BCCC) ही खाजगी दूरचित्रवाणी वाहिन्यांवरील आक्षेपार्ह सामुग्री व भ्रामक मजकुराबाबतच्या तक्रारी स्वीकारते.
•
विधान (ब) बरोबर: धार्मिक तेढ व समाजात द्वेष पसरवणाऱ्या बनावट बातम्यांविरुद्ध भारतीय दंड संहितेच्या (IPC) कलम १५३A आणि २९५A चा वापर केला जाऊ शकतो.
•
विधान (क) चुकीचे (विचारलेले उत्तर): भारतामध्ये केवळ फेक न्यूज रोखण्यासाठी कोणताही स्वतंत्र किंवा विशेष कायदा अस्तित्वात नाही. यावर कारवाई करण्यासाठी आयपीसी (IPC), माहिती तंत्रज्ञान कायदा (IT Act) आणि आपत्ती व्यवस्थापन कायद्यातील सामान्य कलमांचा वापर केला जातो.
•
विधान (ड) बरोबर: २०१६ मध्ये २,००० रुपयांच्या नोटेमध्ये 'जीपीएस नॅनोचिप' असल्याचा पसरवलेला दावा ही संपूर्ण खोटी बातमी (Fake News) होती.
•
त्यामुळे विचारलेले अयोग्य विधान केवळ 'क' आहे.
•
म्हणून अचूक उत्तर पर्याय (४) फक्त क आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप: भारतात फेक न्यूजवर थेट कारवाई करण्यासाठी स्वतंत्र कायदा नाही; सामान्यतः IPC कलम १५३A, २९५A, ५०५ आणि IT कायदा कलम ६६D चा वापर केला जातो.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (4) Only c
Detailed Explanation & Analysis:
Legal and institutional framework concerning Fake News in India:
•
Statement (a) is correct: The Broadcasting Content Complaints Council (BCCC), instituted by the Indian Broadcasting Foundation (IBF), adjudicates complaints regarding objectionable TV content and broadcast misinformation.
•
Statement (b) is correct: Penal provisions under Sections 153A (promoting enmity between groups) and 295A (outraging religious feelings) of the Indian Penal Code can be invoked against creators of inflammatory fake news.
•
Statement (c) is incorrect (Asked Answer): There is no specific, standalone legislation in India enacted exclusively to prohibit fake news. Authorities rely on existing provisions of the IPC, IT Act 2000, and Disaster Management Act 2005.
•
Statement (d) is correct: The claim that the newly introduced Rs. 2000 currency note embedded a GPS Nano-tracking chip was a widely debunked fake news story.
•
Therefore, the only incorrect statement is (c), making Option (4) Only c the right answer.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip: India does not have a dedicated anti-fake news statute. Prosecutions rely on IPC Sections 153A, 295A, 505 and IT Act Section 66D.