समाजातील विविध घटकाकडून व्यक्तीचे समाजीकरण केले जाते. त्यांना समाजीकरणाची माध्यमे असे म्हणतात. त्यापैकी : अ) कुटुंब ब) शाळा क) समवयस्क मित्र ड) जनसंपर्क माध्यमे वरीलपैकी कोणता/कोणते पर्याय चुकीचा आहे/आहेत? 1: फक्त ड 2: फक्त ब 3: वरील सर्व 4: वरीलपैकी नाही
EN
Socialization of an individual is carried out by various agencies in society, called agents of socialization. These include:
a) Family b) School
c) Peer group d) Mass media
Which of the above options is/are incorrect?
1: Only d
2: Only b
3: All of the above
4: None of the above
योग्य उत्तर वरीलपैकी नाही (पर्याय 4) आहे, कारण सर्व पर्याय समाजीकरणाची अधिकृत माध्यमे आहेत (कोणताही पर्याय चुकीचा नाही).
•
समाजीकरणाची माध्यमे (Agencies / Agents of Socialization):
•
समाजात व्यक्तीला सामाजिक मूल्ये, नियम, भाषा आणि वर्तन शिकवणाऱ्या सर्व संस्थांना समाजीकरणाची माध्यमे म्हणतात:
•
अ) कुटुंब (Family): प्राथमिक समाजीकरणाचे सर्वात महत्त्वाचे व पहिले माध्यम.
•
ब) शाळा (School): औपचारिक व दुय्यम समाजीकरणाचे प्रमुख केंद्र जिथे शिस्त, सहकार्य व ज्ञान मिळते.
•
क) समवयस्क मित्र (Peer Group): समानता, मैत्री, खेळाडूवृत्ती व सामाजिक देवाणघेवाण शिकवणारे माध्यम.
•
ड) जनसंपर्क माध्यमे (Mass Media): वृत्तपत्रे, दूरदर्शन, इंटरनेट व सोशल मीडिया ज्यांचा आधुनिक काळात विचारसरणीवर मोठा प्रभाव पडतो.
•
हे चारही घटक समाजीकरणाची मुख्य माध्यमे असल्याने कोणताही पर्याय चुकीचा नाही, म्हणून पर्याय 4 (वरीलपैकी नाही) योग्य उत्तर ठरते.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
समाजशास्त्रात 'प्राथमिक समाजीकरण' (Primary Socialization) कुटुंबात घडते, तर 'दुय्यम समाजीकरण' (Secondary Socialization) शाळा, मित्र आणि प्रसारमाध्यमांतून घडते.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is None of the above (Option 4), as all listed institutions are recognized agents of socialization.
•
Agents of Socialization:
•
In sociology, agents of socialization transmit cultural norms, values, and behavioral expectations:
•
a) Family: The foundational primary agent imparting basic emotional attachment and identity.
•
b) School: Secondary agent inculcating formal cognitive learning, civic discipline, and social hierarchy.
•
c) Peer Group: Horizontal socialization providing egalitarian interaction, identity formation, and peer norms.
•
d) Mass Media: Impersonal secondary agent shaping widespread perceptions, consumption habits, and political beliefs.
•
Since all four are authentic agencies of socialization, none of the options is incorrect.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Sociologists distinguish between primary socialization (anchored primarily in the nuclear family during infancy) and secondary socialization (school, peer groups, and mass media during later childhood and adolescence).