मृदेच्या खालीलपैकी कोणत्या गुणधर्मावर मातीतील सेंद्रीय पदार्थाचा प्रभाव पडतो ? अ) जमिनीचा दाणेदारपणा (कणदारपणा) वाढविण्यास उत्तेजन मिळते. ब) पाणी साठविण्याची क्षमता वाढते. क) उच्च सीइसी पोषक अन्नद्रव्याचे झिरपुन होणारे नुकसान कमी करते. ड) नत्र, स्फुरद, गंधक आणि सुक्ष्म अन्नद्रव्ये ही सेंद्रिय स्वरूपात धरून ठेवतात. पर्यायी उत्तरे :
EN
Soil organic matter influences which of the following soil properties?
(a) Enhances soil granulation and crumb structure
(b) Increases water holding capacity
(c) High CEC reduces nutrient leaching losses
(d) Retains N, P, S, and micronutrients in organic forms
Alternative Answers:
उत्तर: वरील सर्व (पर्याय 4)
महत्त्वाचे मुद्दे:
•
सेंद्रिय पदार्थाचे (Soil Organic Matter) मातीवरील अनुकूल प्रभाव:
•
भौतिक गुणधर्म: मातीचे कण एकत्र बांधून उत्तम दाणेदार रचना (Crumb structure) निर्माण करतो आणि जलधारण क्षमता वाढवतो (a, b).
•
रासायनिक गुणधर्म: सेंद्रिय पदार्थाची धनप्रभार शोषण क्षमता (CEC - २०० ते ४०० meq/१००g) प्रचंड असल्याने खतांचे अन्नद्रव्ये वाहून न जाता टिकून राहतात (c).
•
जैविक गुणधर्म: नत्र, स्फुरद, गंधक आणि सूक्ष्म अन्नद्रव्यांचा संचय करून ते पिकांना हळूहळू उपलब्ध करून देतो (d).
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
सेंद्रिय पदार्थ हा 'जमिनीचा प्राण' मानला जातो, ज्याच्या अस्तित्वामुळे जमिनीची सुपीकता व उत्पादकता दीर्घकाळ टिकून राहते.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Answer: All of the above (Option 4)
Key Points:
•
Benefits of Soil Organic Matter (SOM):
•
Physical: Polysaccharides from microbial decay bind mineral separates into stable granular/crumb aggregates (a) and dramatically increase water-retention capacity (b).
•
Chemical: Humus exhibits an extraordinarily high Cation Exchange Capacity (CEC: 200–400 cmol/kg), mitigating cation leaching (c).
•
Nutritional: Acts as a balanced biological slow-release reservoir of Nitrogen, Phosphorus, Sulfur, and chelated micronutrients (d).
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Humus provides up to 50–90% of the total cation-adsorbing capacity of mineral surface soils.