विस्थापन संकल्पनेविषयी काही महत्त्वाचे मुद्दे : अ) विकासासाठी विस्थापन केले जाते म्हणजे विकास हा विस्थापनास प्रेरित करतो. ब) विस्थापनामुळे लोकांचे पूर्वीचे जीवन उध्वस्त होते. क) शासकीय यंत्रणेद्वारे लोकांना पूर्वीच्या जागेवरून हटवले जाते. ड) विस्थापीतांना नवीन सामाजिक जीवनासी व पर्यावरणासी समायोजन करावे लागते. वरीलपैकी कोणता पर्याय चुकीचा/चुकीचे आहे/आहेत?
EN
Some important points regarding the concept of displacement:
a. Displacement is undertaken for development, meaning development induces displacement.
b. Due to displacement, the previous way of life of people is disrupted/destroyed.
c. People are evicted/relocated from their original place by government machinery.
d. Displaced persons have to adjust to new social life and environment.
Which of the above options is/are incorrect?
योग्य उत्तर पर्याय ४ (वरीलपैकी नाही) आहे.
मुख्य मुद्दे:
•
विस्थापन (Displacement) संदर्भातील सर्व विधाने सत्य आहेत, त्यामुळे एकही विधान चुकीचे नाही:
•
अ) विकास प्रकल्प (धरणे, महामार्ग, उद्योग) हे मोठ्या प्रमाणावर विस्थापनास कारणीभूत ठरतात (Development-induced displacement).
•
ब) विस्थापनामुळे नागरिकांचे पारंपारिक उपजीविकेचे साधन, सामाजिक रचना आणि जीवन विस्कळीत होते.
•
क) शासकीय यंत्रणेद्वारे अधिग्रहित जमिनीवरून नागरिकांना स्थलांतरित केले जाते.
•
ड) विस्थापित नागरिकांना नवीन सामाजिक परिस्थिती, संस्कृती व पर्यावरणाशी जुळवून घ्यावे लागते.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
विकासप्रकल्प-प्रेरित विस्थापन (Development-induced displacement) मुळे नागरिकांचे उपजीविकेचे साधन व मूळ अधिवास नष्ट होतो, त्यामुळे पुनर्वसन व पुनर्स्थापना कायदा २०१३ अंतर्गत योग्य भरपाई व समायोजन आवश्यक मानले जाते.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option 4 (None of the above).
Key Points:
•
All listed statements regarding displacement are sociologically and legally accurate; none is incorrect:
•
a. Large infrastructure, dams, and industrial projects induce involuntary displacement.
•
b. Displacement shatters established economic livelihoods, ancestral assets, and community networks.
•
c. Public authorities execute land acquisition and evictions for public purposes.
•
d. Displaced populations face significant socio-cultural adaptation and environmental adjustment challenges in resettlement areas.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Development-induced displacement involves physical relocation and socio-economic disruption, necessitating structured rehabilitation and resettlement under the RFCTLARR Act, 2013.