ज्वारी दाणे स्मटस् (काजळी) रोग _____मुळे होतो.
EN
Sorghum grain smuts (soot) disease is caused by _____.
योग्य उत्तर पर्याय 3 (स्पेसेलोथिका सोरगी - Sphacelotheca sorghi) आहे.
स्पष्टीकरण:
•
ज्वारीवरील काजळी रोग (Grain Smut of Sorghum):
•
ज्वारीवरील दाणे काजळी (Grain Smut / Covered Smut) हा अत्यंत नुकसानकारक बुरशीजन्य रोग 'स्पेसेलोथिका सोरगी' (Sphacelotheca sorghi) या बुरशीमुळे होतो.
•
लक्षणे: ज्वारीच्या कणसातील निरोगी दाण्यांऐवजी काळ्या रंगाची बुरशीची काजळी (बीजाणूंचे पुंजके - Smut sori) तयार होते, जी एका पातळ करड्या रंगाच्या पडद्याने झाकलेली असते.
•
मळणी करताना हा पडदा फुटतो आणि काळे बीजाणू निरोगी दाण्यांवर पसरतात.
•
हा रोग बियाणे आणि मातीजन्य असतो.
•
नियंत्रण: पेरणीपूर्वी बियाणांवर गंधक (Sulfur dust @ ४ ग्रॅम/किग्रॅ) किंवा थायरम चोळून बीजप्रक्रिया केल्यास या रोगाचा १००% बंदोबस्त होतो.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
ज्वारीवरील काजळी रोगाच्या प्रतिबंधासाठी गंधकाची (सल्फर) बीजप्रक्रिया ही सर्वात स्वस्त आणि अत्यंत प्रभावी उपाययोजना आहे.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option 3 (Spacelothica sorgi / Sphacelotheca sorghi).
Explanation:
•
Grain Smut of Sorghum:
•
Covered kernel smut (grain smut / काजळी) of sorghum (*Sorghum bicolor*) is an internationally devastating seed-borne fungal disease caused by the basidiomycete pathogen *Sphacelotheca sorghi*.
•
Symptoms: Individual floral ovary grains within the sorghum panicle are transformed into elongated, oval, grayish-white cylindrical smut sori filled with powdery, olive-brown to black teliospores.
•
During threshing, these membranes rupture, contaminating healthy seeds.
•
Management: Prophylactic seed treatment with fine elemental sulfur dust ($4\text{ g/kg}$ seed) or thiram prior to sowing completely prevents spore germination.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Seed dressing with elemental sulfur is the classic, highly cost-effective prophylactic measure against sorghum covered grain smut.