🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान MPSC Combine Group C Practice 2026 MEDIUM

हवेमधील ध्वनीच्या वेगापेक्षा ($> 340\text{ m/s}$ / मॅक १ पेक्षा जास्त) अधिक वेगाने प्रवास करणाऱ्या वस्तूंच्या गतीला खालीलपैकी काय म्हटले जाते?

EN Speeds greater than the speed of sound in air (> Mach 1) are formally designated as:

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

स्वनातीत गती / सुपरसॉनिक गती (Supersonic speed)

Supersonic

सौर गती (Solar speed)

Solar

अवश्राव्य ध्वनी (Infrasonic)

Infrasonic

श्राव्यातीत ध्वनी (Ultrasonic)

Ultrasonic

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (1) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर पर्याय (१) स्वनातीत गती / सुपरसॉनिक गती (Supersonic speed) आहे.

स्पष्टीकरण:

• हवेमध्ये $२०^\circ\text{C}$ तापमानाला ध्वनीचा वेग सुमारे ३४३ मीटर प्रति सेकंद (सुमारे १२३५ किमी/तास) असतो. या वेगाला १ मॅक (Mach 1) म्हणतात.

• मॅक क्रमांक (Mach Number) = वस्तूचा हवेतील वेग / ध्वनीचा हवेतील वेग.

• वेगाचे वर्गीकरण:

• सबसॉनिक (Subsonic): ध्वनीच्या वेगापेक्षा कमी गती ($< 1\text{ Mach}$).

• ट्रान्ससॉनिक (Transonic): ध्वनीच्या वेगाइतकी गती ($= 1\text{ Mach}$).

• सुपरसॉनिक / स्वनातीत (Supersonic): ध्वनीच्या वेगापेक्षा जास्त गती ($1\text{ ते } 5\text{ Mach}$) (उदा. सुखोई लढाऊ विमाने, ब्रह्मोस क्षेपणास्त्र).

• हायपरसॉनिक (Hypersonic): ध्वनीच्या वेगाच्या ५ पटींपेक्षा जास्त गती ($> 5\text{ Mach}$).

इतर पर्यायांचे विश्लेषण (Distractor Analysis):

• पर्याय ३ (अवश्राव्य - Infrasonic): २० हर्ट्झपेक्षा कमी वारंवारतेचा ध्वनी (गती नव्हे).

• पर्याय ४ (श्राव्यातीत - Ultrasonic): २०,००० हर्ट्झपेक्षा जास्त वारंवारतेचा ध्वनी (गती नव्हे).

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

सुपरसॉनिक आणि अल्ट्रासॉनिक मधील फरक वारंवार विचारला जातो:

• सुपरसॉनिक (स्वनातीत): हा वेगाशी (Speed) संबंधित शब्द आहे (ध्वनीपेक्षा जास्त वेग असणारी विमाने/क्षेपणास्त्रे).

• अल्ट्रासॉनिक (श्राव्यातीत): हा वारंवारतेशी (Frequency) संबंधित शब्द आहे ($२०,०००\text{ Hz}$ पेक्षा जास्त वारंवारतेचा ध्वनी - उदा. वटवाघुळ, सोनोग्राफी).

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

The correct answer is Option (1) Supersonic.

Explanation:

• In standard air at 20°C, the speed of sound is approximately $343\text{ m/s}$ (~1235 km/h), defined as Mach 1.

• The non-dimensional ratio of an object's speed to the local acoustic velocity is termed the Mach Number ($M$):

\text{Mach Number} = \frac{\text{Velocity of Object}}{\text{Velocity of Sound}}

• Kinematic Speed Classifications:

• Subsonic: Speeds below the speed of sound ($M < 1$).

• Transonic: Speeds hovering around sonic velocity ($M \approx 1$).

• Supersonic: Speeds exceeding the speed of sound in air ($1 < M < 5$) (e.g., supersonic fighter jets, BrahMos cruise missile).

• Hypersonic: Speeds exceeding five times the speed of sound ($M > 5$).

Distractor Analysis:

• Option 3 (Infrasonic): Acoustic frequencies below 20 Hz (frequency property, not speed).

• Option 4 (Ultrasonic): Acoustic frequencies above 20,000 Hz (frequency property, not speed).

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Crucial vocabulary distinction in MPSC Physics:

• Supersonic: Relates to motion velocity ($v > \text{speed of sound}$, Mach > 1).

• Ultrasonic: Relates to acoustic frequency ($f > 20\text{ kHz}$, ultrasound imaging, bat echolocation).

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✓ पर्याय (1) स्वनातीत गती / सुपरसॉनिक गती (Supersonic speed) (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर **पर्याय (१) स्वनातीत गती / सुपरसॉनिक गती (Supersonic speed)** आहे.

⚠️ पर्याय (2) सौर गती (Solar speed) (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

⚠️ पर्याय (3) अवश्राव्य ध्वनी (Infrasonic) (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) श्राव्यातीत ध्वनी (Ultrasonic) (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'भौतिकशास्त्र मूलभूत संकल्पना व सर्वसमावेशक सराव संच' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

🎯 घटक चाचणी मोफत टेस्ट

भौतिकशास्त्र: गती, प्रकाश व ध्वनी घटक चाचणी

quiz 25 प्रश्न timer 20 मिनिटे military_tech 25 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

जीवशास्त्र, मानवी आरोग्य व पोषण विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: भौतिकशास्त्र मूलभूत संकल्पना व सर्वसमावेशक सराव संच

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'भौतिकशास्त्र मूलभूत संकल्पना व सर्वसमावेशक सराव संच' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विषयांतर्गत 'भौतिकशास्त्र मूलभूत संकल्पना व सर्वसमावेशक सराव संच' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विषयातील 'भौतिकशास्त्र मूलभूत संकल्पना व सर्वसमावेशक सराव संच' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'स्वनातीत गती / सुपरसॉनिक गती (Supersonic speed)' हे असून ते 'भौतिकशास्त्र मूलभूत संकल्पना व सर्वसमावेशक सराव संच' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'भौतिकशास्त्र मूलभूत संकल्पना व सर्वसमावेशक सराव संच' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन