🎯
लक्ष्य परीक्षा
संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा
⏱️
अपेक्षित वेळ
३० ते ४५ सेकंद
⚖️
गुणदान पद्धत
+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह
📊
काठिण्य पातळी
मध्यम (७४% अचूकता)
मराठी भाषा व व्याकरण ASO Mains 2016 MEDIUM

चूक की बरोबर सांगा. a. प्राचीनकाळी भारतात ब्राह्मी आणि खरोष्ठी या दोन लिप्या प्रचारात होत्या. b. खरोष्ठी ही आर्य भारतीय लिपी आहे. c. ब्रह्मदेवाने निर्माण केलेल्या लिपीला ब्राह्मीलिपी म्हणतात.

EN State whether True or False: (a) In ancient times, Brahmi and Kharosthi scripts were in vogue in India. (b) Kharosthi is an Indo-Aryan script. (c) The script created by Lord Brahma is called Brahmi script. Answer Options: 1. a and b are correct 2. b and c are incorrect 3. a and c are correct 4. Only b is correct
💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:
A
a आणि b बरोबर
a and b are correct
B
b आणि c चूक
b and c are incorrect
C
a आणि c बरोबर
a and c are correct
D
फक्त b बरोबर
Only b is correct
जाहिरात • ADVERTISEMENT
verified योग्य उत्तर: पर्याय (3) - सविस्तर स्पष्टीकरण

स्पष्टीकरण:

योग्य उत्तर पर्याय ३ म्हणजेच a आणि c बरोबर आहे.

१. विधानांचे विश्लेषण:
• विधान a बरोबर: प्राचीन भारतात (विशेषतः मौर्य सम्राट अशोकाच्या काळात) ब्राह्मी आणि खरोष्ठी या दोन प्रमुख लिप्या प्रचारात होत्या. अशोकाचे बहुतांश शिलालेख ब्राह्मीमध्ये तर वायव्येकडील शिलालेख खरोष्ठीमध्ये आहेत.
• विधान b चूक: खरोष्ठी ही मूळ भारतीय-आर्य लिपी नाही; तिचा उगम प्राचीन इराणी/अरामी (Aramaic/Semitic) लिपीपासून झाला असून ती उजवीकडून डावीकडे लिहिली जात असे. ब्राह्मी ही मूळ भारतीय लिपी आहे.
• विधान c बरोबर: हिंदू पौराणिक परंपरेनुसार असे मानले जाते की, ब्रह्मदेवाने या लिपीची निर्मिती केली, म्हणून तिला 'ब्राह्मी लिपी' हे नाव पडले.

अतः विधाने 'a' आणि 'c' बरोबर आहेत, तर 'b' चूक आहे.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
• ब्राह्मी लिपी: भारतातील बहुतांश लिप्यांची (देवनागरी, बंगाली, तमिळ इ.) जननी आहे. डावीकडून उजवीकडे लिहिली जाते.
• खरोष्ठी लिपी: गांधार प्रदेशात प्रचलित होती. उजवीकडून डावीकडे लिहिली जात असे.
translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Explanation:

The correct option is 3, i.e., a and c are correct.

1. Statement Evaluation:
• (a) True: In ancient India (notably during the Mauryan Empire under Ashoka), Brahmi and Kharosthi were the two principal scripts in official epigraphic use.
• (b) False: Kharosthi was NOT an indigenous Indo-Aryan script. It evolved under Achaemenid Persian influence in northwestern India (Gandhara) from the Semitic Aramaic script and was inscribed from right to left.
• (c) True: According to classical Indian tradition and mytho-historical etymology, the script was believed to have been devised by Lord Brahma, conferring upon it the name 'Brahmi'.

Hence, statements (a) and (c) are historically and traditionally accurate.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip
• Brahmi: Ancestor of Devanagari and virtually all major Indic scripts; written Left to Right.
• Kharosthi: Northwestern script of Gandhara; written Right to Left.
format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)
✗ पर्याय (1) a आणि b बरोबर (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
⚠️ पर्याय (2) b आणि c चूक (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
✓ पर्याय (3) a आणि c बरोबर (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर पर्याय ३ म्हणजेच **a आणि c बरोबर** आहे.
✗ पर्याय (4) फक्त b बरोबर (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.
assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'मराठी भाषा, लिपी, देवनागरी व व्याकरण परिचय' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC संयुक्त गट-क मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट १ (पेपर १: मराठी व इंग्रजी)
quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC संयुक्त गट-ब मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट १ (पेपर १: मराठी व इंग्रजी भाषा)
quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
मराठी भाषा व व्याकरण विशेष चाचणी ०१
quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
मराठी भाषा व व्याकरण विशेष चाचणी ०२
quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण
menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: मराठी भाषा, लिपी, देवनागरी व व्याकरण परिचय

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'मराठी भाषा, लिपी, देवनागरी व व्याकरण परिचय' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र. परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1 परीक्षेतील अभ्यासक्रम: मराठी भाषा व व्याकरण विषयांतर्गत 'मराठी भाषा, लिपी, देवनागरी व व्याकरण परिचय' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2 तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3 मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4 वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5 उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.
📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: मराठी भाषा व व्याकरण विषयातील 'मराठी भाषा, लिपी, देवनागरी व व्याकरण परिचय' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)
हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more
हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.
'मराठी भाषा, लिपी, देवनागरी व व्याकरण परिचय' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more
या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.
MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more
MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.
quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)
जाहिरात • ADVERTISEMENT
💬 या प्रश्नाबाबत काही शंका आहे का?
आमच्या MPSC शिक्षक व विषय तज्ञांशी थेट व्हॉट्सअॅपवर चर्चा करा.
व्हॉट्सअॅपवर शंका विचारा 💬
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →