🎯
लक्ष्य परीक्षा
संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा
⏱️
अपेक्षित वेळ
३० ते ४५ सेकंद
⚖️
गुणदान पद्धत
+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह
📊
काठिण्य पातळी
मध्यम (७४% अचूकता)
भूगोल व महाराष्ट्राचा भूगोल MPSC Exam PYQ 2026 MEDIUM

महाराष्ट्राच्या प्राकृतिक भूगोलासंदर्भातील खालील विधाने अभ्यासा आणि त्यांपैकी कोणती विधाने असत्य (चुकीची) आहेत ते ओळखा: अ. चिखलदरा हे थंड हवेचे ठिकाण सातपुडा पर्वतरांगेत सुमारे १,११५ मीटर उंचीवर आहे. ब. साल्हेर शिखर हे नाशिक जिल्ह्यात असून त्याची समुद्रसपाटीपासून उंची १,६६७ मीटर आहे. क. हरिश्चंद्रगड हे प्रसिद्ध शिखर अहमदनगर जिल्ह्यात स्थित आहे. ड. शंभू महादेव डोंगररांग ही गोदावरी आणि भीमा नदीखोऱ्यांना एकमेकांपासून विभागते. पर्यायी उत्तरे:

EN Study the following statements regarding the physical geography of Maharashtra and identify which statements are INCORRECT: a. Chikhaldara hill station is situated in the Satpura range at an elevation of ~1,115 m. b. Salher peak is located in Nashik district and reaches an elevation of 1,667 m above sea level. c. Harishchandragad peak is situated in Ahmednagar district. d. The Shambhu Mahadev hill range divides the Godavari and Bhima river basins from each other. Alternative answers:
💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:
A
विधाने 'अ' आणि 'ब'
Statements 'a' and 'b'
B
विधाने 'ब' आणि 'क'
Statements 'b' and 'c'
C
विधाने 'ब' आणि 'ड'
Statements 'b' and 'd'
D
विधाने 'क' आणि 'ड'
Statements 'c' and 'd'
जाहिरात • ADVERTISEMENT
verified योग्य उत्तर: पर्याय (3) - सविस्तर स्पष्टीकरण

अचूक उत्तर: पर्याय (३) विधाने 'ब' आणि 'ड'

भौगोलिक व संकल्पनात्मक स्पष्टीकरण:

• विधान 'अ' बरोबर आहे: चिखलदरा हे अमरावती जिल्ह्यातील गाविलगड रांगेत (सातपुडा) वसलेले असून त्याची उंची सुमारे १,११५ ते १,११८ मीटर आहे.
• विधान 'ब' चुकीचे (असत्य) आहे: साल्हेर हे नाशिक जिल्ह्यात आहे, परंतु त्याची अचूक उंची १,५६७ मीटर आहे (विधानात चुकीने १,६६७ मी. दिली आहे).
• विधान 'क' बरोबर आहे: हरिश्चंद्रगड (१,४२४ मी.) हे अहमदनगर (अहिल्यानगर) जिल्ह्यातील अकोले तालुक्यात स्थित आहे.
• विधान 'ड' चुकीचे (असत्य) आहे: शंभू महादेव डोंगररांग ही भीमा आणि कृष्णा नद्यांच्या खोऱ्यांना विभागते; गोदावरी आणि भीमा खोऱ्यांना हरिश्चंद्र-बालाघाट रांग विभागते.
• त्यामुळे विधाने 'ब' आणि 'ड' ही दोन्ही चुकीची ठरतात.
💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

📌 MPSC परीक्षा टीप: साल्हेर (१,५६७ मी) हे महाराष्ट्रातील दुसऱ्या क्रमांकाचे शिखर आहे. कळसूबाई (१,६४६ मी) हे सर्वोच्च शिखर आहे; १,६६७ मीटर उंचीचे कोणतेही शिखर महाराष्ट्रात अस्तित्वात नाही.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (3) Statements 'b' and 'd'

Geographical & Conceptual Explanation:

• Statement 'a' is correct: Chikhaldara is located in the Gavilgarh tract of the Satpura range in Amravati district at ~1,115 m.
• Statement 'b' is INCORRECT: While Salher is indeed in Nashik district, its authentic elevation is 1,567 meters (not 1,667 m).
• Statement 'c' is correct: Harishchandragad (1,424 m) is situated in Akole taluka of Ahmednagar (Ahilyanagar) district.
• Statement 'd' is INCORRECT: The Shambhu Mahadev range divides the Bhima and Krishna basins; the divide between the Godavari and Bhima basins is the Harishchandra-Balaghat range.
• Thus, statements 'b' and 'd' are the incorrect statements.
💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

📌 MPSC Exam Tip: Top peaks in Maharashtra: Kalsubai (1,646 m) and Salher (1,567 m). Watch out for exaggerated elevations in MPSC distractor statements.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)
✗ पर्याय (1) विधाने 'अ' आणि 'ब' (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
⚠️ पर्याय (2) विधाने 'ब' आणि 'क' (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
✓ पर्याय (3) विधाने 'ब' आणि 'ड' (अचूक उत्तर): [gold]**अचूक उत्तर: पर्याय (३) विधाने 'ब' आणि 'ड'**[/gold]
✗ पर्याय (4) विधाने 'क' आणि 'ड' (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.
assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'महाराष्ट्राची प्राकृतिक रचना (सह्याद्री, कोकण व दख्खन पठार)' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

🎯 घटक चाचणी मोफत टेस्ट
महाराष्ट्राचा प्राकृतिक व राजकीय भूगोल विभाग चाचणी
quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण
🎯 घटक चाचणी मोफत टेस्ट
महाराष्ट्राची प्राकृतिक रचना: सह्याद्री व कोकण घटक चाचणी
quiz 25 प्रश्न timer 20 मिनिटे military_tech 25 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
जिल्हा परिषद: महाराष्ट्र भूगोल व पर्यावरण सराव चाचणी #१ (नद्या, धरणे व प्राकृतिक रचना)
quiz 50 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
भूगोल व महाराष्ट्राचा भूगोल विशेष चाचणी ०१
quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण
menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: महाराष्ट्राची प्राकृतिक रचना (सह्याद्री, कोकण व दख्खन पठार)

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'महाराष्ट्राची प्राकृतिक रचना (सह्याद्री, कोकण व दख्खन पठार)' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र. परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1 परीक्षेतील अभ्यासक्रम: भूगोल व महाराष्ट्राचा भूगोल विषयांतर्गत 'महाराष्ट्राची प्राकृतिक रचना (सह्याद्री, कोकण व दख्खन पठार)' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2 तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3 मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4 वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5 उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.
📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: भूगोल व महाराष्ट्राचा भूगोल विषयातील 'महाराष्ट्राची प्राकृतिक रचना (सह्याद्री, कोकण व दख्खन पठार)' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)
हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more
हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.
'महाराष्ट्राची प्राकृतिक रचना (सह्याद्री, कोकण व दख्खन पठार)' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more
या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.
MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more
MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.
quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)
जाहिरात • ADVERTISEMENT
💬 या प्रश्नाबाबत काही शंका आहे का?
आमच्या MPSC शिक्षक व विषय तज्ञांशी थेट व्हॉट्सअॅपवर चर्चा करा.
व्हॉट्सअॅपवर शंका विचारा 💬
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →