केंद्र शासनाकडून प्राप्त होणारी अनुदाने हा महसुली जमेचा एक प्रमुख घटक आहे. खालीलपैकी कोणत्या अनुदानाचा त्यात समावेश होतो? (a) केंद्र पुरस्कृत योजना अनुदाने (b) केंद्रीय वित्त आयोगाच्या शिफारशीनुसार अनुदाने (c) घटनात्मक तरतुदीनुसार अनुदाने (d) इतर अनुदाने पर्यायी उत्तरे :
EN
Subsidies received from the central government are a major component of revenue generation. Which of the following grants does it include? (a) Centrally sponsored scheme grants (b) Grants as per the recommendation of the Central Finance Commission (c) Grants as per constitutional provision (d) Other grants Alternative Answers :
योग्य उत्तर (a), (b), (c) आणि (d) आहे.
स्पष्टीकरण:
•
राज्य शासनाच्या महसुली जमेमध्ये केंद्र सरकारकडून मिळणाऱ्या विविध प्रकारच्या अनुदानांचा (Grants-in-Aid) समावेश होतो:
•
(a) केंद्र पुरस्कृत योजना अनुदाने (Centrally Sponsored Schemes): केंद्र सरकार पुरस्कृत योजनांच्या अंमलबजावणीसाठी मिळणारा हिस्सा (उदा. समग्रा शिक्षा, जल जीवन मिशन).
•
(b) केंद्रीय वित्त आयोगाच्या शिफारशीनुसार अनुदाने: स्थानिक स्वराज्य संस्था (पंचायती व नगरपालिका), आपत्ती व्यवस्थापन (SDRF) आणि महसुली तूट अनुदाने (PDRDG).
•
(c) घटनात्मक तरतुदीनुसार अनुदाने: राज्यघटनेच्या कलम 275(1) अन्वये गरजू राज्यांना दिले जाणारे वैधानिक सहाय्यकारी अनुदान.
•
(d) इतर अनुदाने: विशेष पॅकेजेस आणि बाह्य साहाय्यित प्रकल्पांसाठी मिळणारी इतर सर्व अनुदाने.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
कलम 275 अंतर्गत अनुदाने ही वैधानिक स्वरूपाची असतात, तर कलम 282 अंतर्गत मिळणारी अनुदाने विवेकाधीन (Discretionary) मानली जातात.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is (a), (b), (c) and (d).
Explanation:
•
Grants-in-aid received by State Governments from the Centre constitute an indispensable component of state revenue receipts, encompassing:
•
(a) Centrally Sponsored Scheme (CSS) Grants: Tied funds for national priority programs like Samagra Shiksha, PM Awas Yojana, and Jal Jeevan Mission.
•
(b) Central Finance Commission Grants: Statutory devolution for Post-Devolution Revenue Deficit (PDRD), Local Bodies (Panchayats and Urban Local Bodies), and State Disaster Response Funds (SDRF).
•
(c) Constitutional Grants: Statutory transfers under Article 275(1) of the Constitution to promote welfare of scheduled tribes and augment state revenues.
•
(d) Other Special Assistance Grants: Ad-hoc relief and externally aided project transfers.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Article 275 governs statutory grants recommended by the Finance Commission, while Article 282 enables discretionary grants for public purposes.