ब्रिटिशांनी भारतात ताग उद्योग सुरू केला, कारण - अ) त्यांना ताग उद्योगाबद्दल आकर्षण होते. ब) भारतीय उद्योगधंद्यांचा विकास करणे. क) भारतीयांना रोजगार मिळवून देणे. ड) वाढती मागणी होती व अधिक नफा मिळवणे. पर्यायी उत्तरे:
EN
The British started the jute industry in India because -
a) They had an attraction to the jute industry.
b) To develop Indian industries.
c) To provide employment to Indians.
d) There was growing demand and to earn higher profits.
Alternative answers:
योग्य उत्तर: पर्याय (४) अ आणि ड फक्त
भारतातील ताग उद्योग (Jute Industry) आणि ब्रिटिशांचे धोरण:
•
१९ व्या शतकाच्या मध्यास ब्रिटिशांनी भारतात आधुनिक ताग गिरण्यांची स्थापना सुरू केली.
•
१८५५ मध्ये जॉर्ज ऑकलंड (George Auckland) याने बंगालमधील हुगळी नदीकाठी 'रिष्रा' (Rishra) येथे भारतातील पहिली ताग गिरणी सुरू केली.
•
ब्रिटिशांनी हा उद्योग सुरू करण्याची मुख्य कारणे:
•
ड) वाढती जागतिक मागणी व नफा: जागतिक व्यापारात धान्याची पोती, पॅकिंगचे साहित्य व गोणपाटाची (Gunny bags) मागणी वेगाने वाढत होती. बंगालमध्ये स्वस्त कच्चा ताग आणि अत्यंत स्वस्त स्थानिक मजूर सहज उपलब्ध असल्याने ब्रिटिश भांडवलदारांना प्रचंड नफा मिळत होता.
•
अ) ताग उद्योगाबद्दल आकर्षण: ब्रिटिश भांडवलदार आणि स्कॉटिश व्यवस्थापकांना (डंडी - Dundee येथील ताग उद्योजक) भारतात अफाट परतावा देणारा व्यवसाय म्हणून या उद्योगाबद्दल विशेष आकर्षण होते.
•
भारतीय उद्योगांचा विकास करणे (ब) किंवा भारतीयांना रोजगार मिळवून देणे (क) हे ब्रिटिशांचे उद्दिष्ट कधीच नव्हते.
•
MPSC च्या अधिकृत उत्तरतालिकेनुसार 'अ आणि ड फक्त' (पर्याय ४) हे योग्य उत्तर मानण्यात आले आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
पहिली ताग गिरणी: १८५५, रिष्रा (बंगाल) - जॉर्ज ऑकलंड.
•
ताग उद्योगाचे जागतिक केंद्र: कलकत्ता (हुगळी नदीचे खोरे).
•
ताग उद्योगावर संपूर्णपणे ब्रिटिश आणि स्कॉटिश भांडवलदारांचे वर्चस्व होते, तर कापड गिरणी उद्योगात भारतीय भांडवलदारांचे प्राबल्य होते.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (4) Only a and d
British Interests and the Jute Industry in Bengal:
•
The modern Indian jute textile industry was initiated by British capital in Bengal during the mid-19th century.
•
In 1855, George Auckland established India's first power-driven jute spinning mill at Rishra on the banks of the Hooghly River near Calcutta.
•
Key British drivers for developing the jute industry:
•
d) Surging global demand and high profit margins: Rapidly expanding world trade created enormous demand for packaging sacks, hessian cloth, and gunny bags. The abundance of raw jute in the Bengal delta and extremely cheap native labor guaranteed extraordinary returns on British capital.
•
a) Commercial attraction: British and Scottish investors (centered in Dundee) were strongly drawn to the monopolistic prospects of the Indian jute sector.
•
Altruistic goals like developing native Indian industries (b) or humanitarian employment creation (c) were never colonial objectives.
•
Per the official MPSC evaluation key, a and d only is designated as correct.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
First Jute Mill: 1855 at Rishra (Bengal) by George Auckland.
•
Unlike the cotton textile industry of Bombay (which was primarily financed and owned by Indian entrepreneurs), the jute industry of Bengal was overwhelmingly owned and controlled by British managing agencies.