🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

भूगोल व महाराष्ट्राचा भूगोल Rajyaseva Mains 2021 MEDIUM

खास व्यवस्थापन पद्धतीने जमिनीची पिक उत्पादन करण्याची क्षमता व जी पिक उत्पन्नात मोजली जाते त्यास ____________ म्हणतात.

EN The capacity of a soil to produce a specified crop yield under a defined management system, expressed in economic/yield terms, is called _____.

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

जमिनीची सुपिकता

Soil fertility

जमिनीची उत्पादकता

Soil productivity

जमिनीची घनता

Soil density

यापैकी नाही

None of these

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (2) - सविस्तर स्पष्टीकरण

उत्तर: जमिनीची उत्पादकता (पर्याय 2)

महत्त्वाचे मुद्दे:

• जमिनीची उत्पादकता (Soil Productivity): विशिष्ट व्यवस्थापन आणि हवामानात जमिनीची पीक उत्पादन देण्याची प्रत्यक्ष क्षमता, जी प्रति हेक्टरी क्विंटल किंवा पैशांमध्ये (आर्थिक दृष्ट्या) मोजली जाते, त्यास 'जमिनीची उत्पादकता' म्हणतात.

• जमिनीची सुपीकता (Soil Fertility): पिकांना आवश्यक असणारी सर्व अन्नद्रव्ये योग्य प्रमाणात आणि योग्य समतोलात पुरवण्याची मातीची अंगभूत क्षमता (Inherent capacity).

• नियम: सर्व उत्पादक जमिनी सुपीक असतात, परंतु सर्व सुपीक जमिनी उत्पादक असतीलच असे नाही (उदा. पाण्याचा निचरा नसल्यास किंवा दुष्काळ असल्यास सुपीक जमीनही अनुत्पादक ठरू शकते).

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

सुपीकता ही मातीची जैविक-रासायनिक क्षमता आहे; उत्पादकता ही शेतातील प्रत्यक्ष पीक उत्पादन व आर्थिक परतावा आहे.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Answer: Soil productivity (Option 2)

Key Points:

• Soil Productivity: The capability of a soil to produce specified crop yields under a defined system of management and climatic inputs, measured directly in yield units (e.g., quintals/ha) or economic returns.

• Soil Fertility: The inherent capacity of a soil to supply essential plant nutrients in adequate amounts and balanced proportions.

• Axiom: All productive soils are fertile, but not all fertile soils are productive (e.g., an inherently fertile soil in an arid zone without irrigation or drainage will remain unproductive).

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Soil fertility is an inherent nutrient status; soil productivity reflects realized crop yield under given field management.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) जमिनीची सुपिकता (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

✓ पर्याय (2) जमिनीची उत्पादकता (अचूक उत्तर): उत्तर:** जमिनीची उत्पादकता (पर्याय 2)

⚠️ पर्याय (3) जमिनीची घनता (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) यापैकी नाही (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'मृदाशास्त्र: मृदा निर्मिती, पोषण द्रव्ये व संवर्धन पद्धती' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

भूगोल व महाराष्ट्राचा भूगोल विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

भूगोल व महाराष्ट्राचा भूगोल विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

महाराष्ट्राचा प्राकृतिक व राजकीय भूगोल विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

महाराष्ट्राची नदीप्रणाली, जलव्यवस्थापन व वने विभाग चाचणी

quiz 30 प्रश्न timer 30 मिनिटे military_tech 30 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: मृदाशास्त्र: मृदा निर्मिती, पोषण द्रव्ये व संवर्धन पद्धती

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'मृदाशास्त्र: मृदा निर्मिती, पोषण द्रव्ये व संवर्धन पद्धती' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: भूगोल व महाराष्ट्राचा भूगोल विषयांतर्गत 'मृदाशास्त्र: मृदा निर्मिती, पोषण द्रव्ये व संवर्धन पद्धती' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: भूगोल व महाराष्ट्राचा भूगोल विषयातील 'मृदाशास्त्र: मृदा निर्मिती, पोषण द्रव्ये व संवर्धन पद्धती' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'जमिनीची उत्पादकता' हे असून ते 'मृदाशास्त्र: मृदा निर्मिती, पोषण द्रव्ये व संवर्धन पद्धती' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'मृदाशास्त्र: मृदा निर्मिती, पोषण द्रव्ये व संवर्धन पद्धती' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

खास व्यवस्थापन पद्धतीने जमिनीची पिक उत्पादन करण्याची क्षमता व जी पिक उत्पन्नात मोजली जाते त्यास ____________ म्हणतात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन