योग्य उत्तर: पर्याय (3) a, b आणि d (a. मॅक्रोस्क्लेराइड्स, b. ऑस्टिओस्क्लेराइड्स, d. अ‍ॅस्टेरोस्क्लेराइड्स)
सविस्तर स्पष्टीकरण:
•
स्क्लेराइड्स (Sclereids / Stone Cells):
•
स्क्लेराइड्स या स्क्लेरेनकायमा (दृढ ऊती - Sclerenchyma) च्या मृत पेशी असतात, ज्यांच्या पेशीभित्तिका लिग्निनच्या (Lignin) अति-जाड थरांनी बनलेल्या असतात आणि त्यांच्यात पेशीद्रव्य (Lumen) अत्यंत संकुचित असते.
•
वनस्पतींच्या विविध अवयवांना यांत्रिक ताकद आणि कडकपणा प्रदान करणे हे त्यांचे कार्य असते (उदा. पेरूच्या गरातील खडबडीतपणा, बियांची कवचे).
•
स्क्लेराइड्सचे आकारानुसार प्रकार (Categories of Sclereids):
1.
मॅक्रोस्क्लेराइड्स (Macrosclereids - विधान a): लांबट, स्तंभाकार किंवा रॉडसारख्या पेशी (उदा. शेंगवर्गीय बियांच्या बाह्यकवचात).
2.
ऑस्टिओस्क्लेराइड्स (Osteosclereids - विधान b): हाडासारख्या आकाराच्या किंवा टोकांना फुगीर असलेल्या पेशी (उदा. पानांमध्ये व बियांच्या आवरणात).
3.
अ‍ॅस्टेरोस्क्लेराइड्स (Asterosclereids - विधान d): ताऱ्यासारख्या आकाराच्या, अनेक शाखा असलेल्या पेशी (उदा. चहाच्या पानांमध्ये आणि कमळाच्या देठात).
4.
ब्रॅकीस्क्लेराइड्स (Brachysclereids / Stone Cells): गोल किंवा लंबगोल पेशी (उदा. पेरू व नाशपातीच्या गरात).
5.
ट्रायकोस्क्लेराइड्स (Trichosclereids): केसांसारख्या किंवा काट्यासारख्या पेशी.
•
पर्याय c चुकीचा का आहे?
•
ट्रॅकीड्स (Tracheids - वाहिनीका): ट्रॅकीड्स हा जायलेम (जलवाहिनी - Xylem) चा जलवहन करणारा घटक आहे, तो स्क्लेराइड्सचा प्रकार नाही!
•
म्हणून a, b आणि d ही विधाने योग्य आहेत.
•
स्क्लेरेनकायमा पेशी दोन प्रकारच्या असतात: (1) तंतू (Fibers): लांब, टोकदार पेशी (उदा. ताग, अंबाडी), (2) स्क्लेराइड्स (Sclereids): अनियमित, अत्यंत कठीण पेशी (पेरूच्या गरातील कडकपणा यांच्यामुळेच असतो).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (3) a, b and d (a. Macrosclereids, b. Osteosclereids, d. Asterosclereids)
Detailed Explanation:
•
Structure and Classification of Sclereids:
•
Sclereids are highly specialized, non-living sclerenchyma cells possessing extremely thick, lignified secondary cell walls with narrow, pitted lumina. They furnish structural rigidity and mechanical hardness to plant organs.
•
Morphological Categories of Sclereids:
1.
Macrosclereids (a): Elongated, rod- or columnar-shaped cells commonly found in the outer seed coats of leguminous plants.
2.
Osteosclereids (b): Bone-shaped or barbell-shaped cells dilated at both ends, present in leaves and seed coats.
3.
Asterosclereids (d): Star-shaped sclereids with radiating lobes/arms, characteristic of tea leaves (*Camellia sinensis*) and aquatic petioles (*Nymphaea*).
4.
Brachysclereids (Stone cells): Isodiametric sclereids giving the gritty texture to fruits like pear and guava.
•
Why c is excluded:
•
Tracheids (c): Elongated xylem conducting cells responsible for water and mineral sap transport; they are vascular elements, not sclereids.
•
Hence, the true sclereid categories are a, b, and d.
•
Sclerenchyma tissue is subdivided into:
1.
Sclerenchyma Fibres: Elongated needle-shaped cells (e.g., Jute, Hemp, Flax).
2.
Sclereids (Stone cells): Highly lignified irregular cells conferring mechanical resistance to seed coats and nutshells.
