जमिनीच्या धनविद्युत भारीत कणांच्या अदलाबदलीचे प्रमाण जमिनीत (मातीत) _____________ याचे प्रमाण वाढल्यास वाढते. अ) वाळू ब) पोयटा क) चिकण कण पर्यायी उत्तरे:
EN
The Cation Exchange Capacity (CEC) of soil increases with an increase in the proportion of _____ in the soil.
(a) Sand (b) Silt (c) Clay particles
Alternative Answers:
उत्तर: फक्त क (पर्याय 3)
महत्त्वाचे मुद्दे:
•
धनप्रभार देवाणघेवाण क्षमता (Cation Exchange Capacity - CEC):
•
मातीच्या कणांवर ऋणप्रभार (Negative charge) असतो, ज्यावर कॅल्शिअम ($Ca^{2+}$), मॅग्नेशिअम ($Mg^{2+}$), पोटॅशिअम ($K^+$) आणि सोडिअम ($Na^+$) हे धनप्रभारित आयन चिकटतात.
•
चिकण कण (Clay particles - क): चिकण कणांचा आकार अतिसूक्ष्म असल्याने त्यांचे पृष्ठभागाचे क्षेत्रफळ आणि ऋणप्रभार सर्वाधिक असतो. त्यामुळे जमिनीत चिकण कणांचे प्रमाण वाढले की CEC लक्षणीयरीत्या वाढते.
•
वाळू आणि पोयट्याची CEC नगण्य असते.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
सेंद्रिय पदार्थ (Humus): CEC २००-४०० meq/१००g.
•
चिकणमाती (Montmorillonite): CEC ८०-१२० meq/१००g.
•
वाळू: CEC १-५ meq/१००g.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Answer: Only (c) (Option 3)
Key Points:
•
Cation Exchange Capacity (CEC):
•
The total capacity of a soil to hold exchangeable cations, measuring potential soil fertility and nutrient buffer capacity.
•
Coarse sand and silt fractions possess minimal isomorphous substitution or surface charge, contributing negligible CEC ($<5 \text{ cmol/kg}$).
•
Clay colloids (c) possess immense specific surface areas and net negative charges; therefore, soil CEC increases directly with higher clay content.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Soil CEC is primarily governed by the quantity and mineralogical type of clay colloids and humus.