भारतीय संसदीय शासनाची लक्षणे / वैशिष्ट्ये ही आहेत. अ. नाममात्र व वास्तविक कार्यकारी अधिकारी यांचे अस्तित्व. ब. कार्यकारी मंडळाची विधिमंडळास सामूहिक जबाबदारी. क. पंतप्रधानाचे नेतृत्व. ड. कनिष्ठ सभागृहाचे विसर्जन इ. बहुमतधारी पक्षाची सत्ता.
EN
The characteristics / features of Indian parliamentary government are:
(a) Presence of nominal and real executives.
(b) Collective responsibility of executive to legislature.
(c) Leadership of the Prime Minister.
(d) Dissolution of the lower House.
(e) Majority party rule.
योग्य उत्तर: पर्याय ४ (वरीलपैकी सर्व)
स्पष्टीकरण:
•
भारतीय राज्यघटनेने केंद्र व राज्यांमध्ये स्वीकारलेल्या संसदीय शासनपद्धतीची (Parliamentary System) प्रमुख वैशिष्ट्ये:
•
अ. नाममात्र व वास्तविक कार्यकारी अधिकारी: राष्ट्रपती नाममात्र (De Jure) प्रमुख असतात, तर पंतप्रधान व मंत्रिमंडळ वास्तविक (De Facto) प्रमुख असतात.
•
ब. सामूहिक जबाबदारी (कलम ७५(३)): मंत्रिमंडळ आपल्या सर्व धोरणांसाठी लोकसभेला सामूहिकपणे जबाबदार असते.
•
क. पंतप्रधानांचे नेतृत्व: शासन आणि मंत्रिमंडळाचे नेतृत्व पंतप्रधान करतात.
•
ड. कनिष्ठ सभागृहाचे विसर्जन: पंतप्रधानांच्या सल्ल्याने राष्ट्रपती लोकसभेचे मुदतीपूर्वी विसर्जन करू शकतात.
•
इ. बहुमतधारी पक्षाची सत्ता: लोकसभेत बहुमत मिळवणाऱ्या पक्षाचे किंवा आघाडीचे सरकार बनते.
•
त्यामुळे वरील सर्व लक्षणे भारतीय संसदीय प्रणालीची आहेत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
संसदीय प्रणालीची वैशिष्ट्ये: नाममात्र व वास्तविक प्रमुख, बहुमताची सत्ता, सामूहिक उत्तरदायित्व, मंत्र्यांचे विधिमंडळ सदस्यत्व, पंतप्रधानांचे नेतृत्व आणि कनिष्ठ सभागृहाचे विसर्जन.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 4 (All of the above)
Explanation:
•
The Parliamentary System of Government in India (Articles 74, 75, 163, 164) features:
•
(a) Dual Executive: Nominal head (President) and Real head (Prime Minister).
•
(b) Collective Responsibility: Council of Ministers is collectively answerable to the Lower House (Lok Sabha).
•
(c) Leadership of the Prime Minister: The PM acts as the primus inter pares and head of government.
•
(d) Dissolution of the Lower House: The Prime Minister can advise the President to dissolve the Lok Sabha.
•
(e) Majority Party Rule: The party commanding a majority in the Lok Sabha forms the executive.
•
Thus, all statements are essential traits of the system.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Core hallmarks of Westminster parliamentary model: Dual executive, collective responsibility, PM leadership, and dissolution power.