भारताच्या संचित निधीत पुढील खर्चाचा समावेश होतो. अ) लोकसभेचा अध्यक्ष व उपाध्यक्ष यांचे वेतन व भत्ते. ब) उच्च न्यायालयांच्या न्यायाधीशांचे वेतन व भत्ते क) संघ लोकसेवा आयोगाचे अध्यक्ष यांचे वेतन व भत्ते ड) राज्यसभेचा सभापती व उपसभापती यांचे वेतन व भत्ते पर्यायी उत्तरे :
EN
The Consolidated Fund of India includes which of the following expenditures charged upon it?
a) Salaries and allowances of the Speaker and Deputy Speaker of Lok Sabha.
b) Salaries and allowances of High Court judges.
c) Salaries and allowances of the Chairman of the Union Public Service Commission.
d) Salaries and allowances of the Chairman and Deputy Chairman of Rajya Sabha.
Alternative answers:
अचूक उत्तर: पर्याय (३) अ, क आणि ड
सविस्तर विश्लेषण:
भारतीय राज्यघटनेच्या कलम ११२(३) नुसार भारताच्या संचित निधीवर भारित असणारे (Expenditure charged upon the Consolidated Fund of India) खर्च:
•
विधान (अ) समाविष्ट आहे: लोकसभेचे अध्यक्ष आणि उपाध्यक्ष यांचे वेतन व भत्ते (कलम ११२(३)(ब)).
•
विधान (ब) समाविष्ट नाही: उच्च न्यायालयांच्या न्यायाधीशांचे वेतन आणि भत्ते हे राज्याच्या संचित निधीवर (Consolidated Fund of the State - कलम २०२(३)(ड)) भारित असतात, भारताच्या संचित निधीवर नाहीत! (केवळ उच्च न्यायालयाच्या न्यायाधीशांची निवृत्तीवेतने / पेन्शन भारताच्या संचित निधीवर भारित असतात - कलम ११२(३)(ड)(३)).
•
विधान (क) समाविष्ट आहे: संघ लोकसेवा आयोगाचे (UPSC) अध्यक्ष आणि सदस्य यांचे वेतन व भत्ते (कलम ३२२ व कलम ११२(३)).
•
विधान (ड) समाविष्ट आहे: राज्यसभेचे सभापती आणि उपसभापती यांचे वेतन व भत्ते (कलम ११२(३)(ब)).
त्यामुळे अ, क आणि ड हे खर्च भारताच्या संचित निधीवर भारित असतात.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप:
•
उच्च न्यायालयाचे न्यायाधीश:
•
वेतन व भत्ते ➔ राज्याचा संचित निधी (Consolidated Fund of State).
•
निवृत्तीवेतन (पेन्शन) ➔ भारताचा संचित निधी (Consolidated Fund of India).
•
सर्वोच्च न्यायालयाचे न्यायाधीश:
•
वेतन, भत्ते आणि पेन्शन दोन्ही ➔ भारताचा संचित निधी.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (3) a, c and d
Detailed Analysis:
Under Article 112(3) of the Constitution of India, expenditure charged upon the Consolidated Fund of India includes:
•
Statement (a): Salaries and allowances of the Speaker and Deputy Speaker of the Lok Sabha (Charged on Consolidated Fund of India).
•
Statement (b): Salaries and allowances of High Court judges are charged on the Consolidated Fund of the State (Article 202(3)(d)), NOT the Consolidated Fund of India! (Only their pensions are charged on the Consolidated Fund of India under Article 112(3)(d)(iii)).
•
Statement (c): Salaries and allowances of the Chairman and members of the UPSC (Article 322).
•
Statement (d): Salaries and allowances of the Chairman and Deputy Chairman of the Rajya Sabha (Article 112(3)(b)).
Therefore, expenditures a, c, and d are charged on the Consolidated Fund of India.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip:
Crucial High Court Judge distinction:
•
Salaries & Allowances: Charged on the Consolidated Fund of the State.
•
Pensions: Charged on the Consolidated Fund of India.