संविधानामध्ये _______ स्थापन करण्याची तरतूद आहे ज्यामार्फत जिल्ह्यातील पंचायत आणि नगरपालिकांनी तयार केलेल्या योजना एकत्रीत करणे आणि नंतर संपूर्ण जिल्ह्यासाठी एक प्रारूप आराखडा तयार करणे अपेक्षित आहे.
EN
The constitution provides for the establishment of _______ which is supposed to consolidate the plans prepared by the panchayats and municipalities in the district and then prepare a draft plan for the entire district.
योग्य उत्तर: पर्याय २ (जिल्हा नियोजन समित्या / District Planning Committees)
स्पष्टीकरण:
•
भारतीय राज्यघटनेच्या ७४व्या घटनादुरुस्ती कायदा, १९९२ मधील कलम २४३ ZD (Article 243ZD) नुसार प्रत्येक राज्यात जिल्हा पातळीवर 'जिल्हा नियोजन समिती' (District Planning Committee - DPC) स्थापन करण्याची घटनात्मक तरतूद करण्यात आली आहे.
•
DPC चे मुख्य कार्य: जिल्ह्यातील पंचायती (ग्रामीण संस्था) आणि नगरपालिका (नागरी संस्था) यांनी तयार केलेल्या विकास योजनांचे एकत्रीकरण करणे आणि संपूर्ण जिल्ह्यासाठी एक एकात्मिक प्रारूप विकास आराखडा (Draft Development Plan) तयार करून तो राज्य शासनाकडे सादर करणे.
•
या समितीतील एकूण सदस्यांपैकी किमान ४/५ (८०%) सदस्य जिल्हा परिषद आणि नगरपालिकांच्या निर्वाचित सदस्यांमधून त्यांच्या लोकसंख्येच्या प्रमाणात निवडले जातात.
त्यामुळे योग्य उत्तर पर्याय २ (जिल्हा नियोजन समित्या) आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
कलम २४३ ZD: जिल्हा नियोजन समिती (DPC).
•
कलम २४३ ZE: महानगर नियोजन समिती (Metropolitan Planning Committee - MPC).
•
महाराष्ट्रात जिल्हा नियोजन समितीचे अध्यक्ष पालकमंत्री आणि सदस्य-सचिव जिल्हाधिकारी असतात.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 2 (District Planning Committees)
Explanation:
•
Under Article 243ZD (introduced by the 74th Constitutional Amendment Act, 1992), every state is mandated to constitute a District Planning Committee (DPC) at the district level.
•
Core Mandate: Consolidate the individual plans prepared by rural Panchayats and urban Municipalities across the district, and formulate a consolidated Draft Development Plan for the district as a whole for submission to the state government.
•
At least four-fifths (80%) of the members of a DPC must be elected by and from amongst the elected members of the district panchayat and municipalities.
Hence, the correct option is Option 2 (District Planning Committees).
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
Article 243ZD: District Planning Committee (DPC).
•
Article 243ZE: Metropolitan Planning Committee (MPC).
•
In Maharashtra, DPC is chaired by the District Guardian Minister, and the District Collector serves as Member-Secretary.