ग्राहक संरक्षण अधिनियम 1986 ग्राहकांचे अधिकार संरक्षित व प्रोत्साहित करतो व तो: पुढील विधानांपैकी कोणते अयोग्य आहे? अ) संरक्षण देतो, धोकादायक वस्तूंच्या विकण्यापासून ब) माहिती देतो, मालाच्या शुद्धतेबाबत क) उपलब्ध करतो, स्पर्धात्मक दरात विविध वस्तू ड) उपाय देतो, गैर पिळवणुकीविरुद्ध इ) देतो, ग्राहक शिक्षण फ) माहिती देतो, मालाच्या शक्ती/ताकदीबाबत पर्यायी उत्तरे:
EN
The Consumer Protection Act, 1986 protects and promotes the rights of consumers, including:
a. Protection against marketing of hazardous goods
b. Information about quality/purity of goods
c. Access to a variety of goods at competitive prices
d. Redressal against unfair exploitation
e. Consumer education
f. Information about potency/strength of goods
Which of the following statements is incorrect?
ग्राहक संरक्षण कायदा 1986 मधील ग्राहक हक्क - विश्लेषण:
1.
कलम 6 मधील तरतूद: ग्राहक संरक्षण अधिनियम 1986 च्या कलम 6 (Objects of the Central Council) मध्ये ग्राहकांच्या पुढील 6 मूलभूत हक्कांचे संरक्षण व संवर्धन करण्याचे उद्दिष्ट स्पष्ट केले आहे:
•
(a) सुरक्षिततेचा हक्क: जीवित व मालमत्तेस धोकादायक ठरणाऱ्या वस्तू/सेवांच्या विक्रीविरुद्ध संरक्षण (विधान अ).
•
(b) माहितीचा हक्क: वस्तूंची गुणवत्ता, प्रमाण, शुद्धता, मानके आणि सामर्थ्य/ताकद (Potency/Strength) याविषयी माहिती मिळवणे (विधान ब व फ).
•
(c) पसंतीचा हक्क: स्पर्धात्मक किमतीत विविध प्रकारच्या वस्तू व सेवा मिळण्याची खात्री (विधान क).
•
(d) सुनावणीचा हक्क: योग्य ग्राहक मंचासमोर ग्राहकांचे म्हणणे ऐकून घेण्याची खात्री.
•
(e) निवारणाचा हक्क: अनुचित व्यापार पद्धती किंवा ग्राहकांच्या पिळवणुकीविरुद्ध दाद मिळवणे (विधान ड).
•
(f) ग्राहक शिक्षणाचा हक्क: ग्राहकांना त्यांच्या हक्कांचे व उपायांचे शिक्षण मिळणे (विधान इ).
2.
विधानांचे परीक्षण: वरील सर्व विधाने (अ ते फ) कलम 6 मधील वैधानिक हक्कांनुसार तंतोतंत योग्य आहेत, त्यामुळे यापैकी कोणतेही विधान अयोग्य नाही.
म्हणून 'वरील एकही नाही' (पर्याय 4) हे अचूक उत्तर आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
अमेरिकेचे अध्यक्ष जॉन एफ. केनेडी यांनी 1962 मध्ये 4 हक्क घोषित केले होते, ज्याचा विस्तार करून ग्राहक संरक्षण कायदा 1986 मध्ये 6 ग्राहक हक्क समाविष्ट करण्यात आले.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Consumer Rights under Section 6 of CPA 1986 - Analysis:
1.
Section 6 Provisions: Section 6 of the Consumer Protection Act, 1986 explicitly enumerates six core consumer rights:
•
(a) Protection against marketing of goods hazardous to life and property (Statement a).
•
(b) Right to be informed about quality, quantity, potency, purity, standard, and price of goods (Statements b & f).
•
(c) Right to be assured access to a variety of goods and services at competitive prices (Statement c).
•
(d) Right to be heard and represented before appropriate forums.
•
(e) Right to seek redressal against unfair trade practices or unscrupulous exploitation (Statement d).
•
(f) Right to consumer education (Statement e).
2.
Evaluation: Since statements a, b, c, d, e, and f all correctly represent recognized statutory consumer rights, none of the statements is incorrect.
Therefore, 'None of the above' (Option 4) is the correct answer.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Section 6(a) to 6(f) of CPA 1986 formed the bedrock of Indian consumer jurisprudence, later codified under Section 2(9) of CPA 2019.