🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास Rajyaseva Mains 2019 MEDIUM

भारतीय अधिकाऱ्यांचा भ्रष्टाचार आणि जनतेची दयनीय स्थिती यांचे चित्रण वि. को. ओक यांच्या.................. या 1872 मध्ये प्रसिद्ध झालेल्या कादंबरीत दिसून येते.

EN The depiction of corruption among Indian officials and the miserable condition of the people is seen in V. K. Oka's novel .................., published in 1872.

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

म्युनिसिपालिटी

Municipality

शिरस्तेदार

Shirastedar

मधली स्थिती

Madhali Sthiti

गुलामगिरी

Gulamgiri

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (2) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: पर्याय (२) शिरस्तेदार

वि. को. ओक यांची 'शिरस्तेदार' (१८७२) कादंबरी:

• १९ व्या शतकातील मराठी साहित्यात तत्कालीन महसूल प्रशासनातील भ्रष्टाचार, ब्रिटिश नोकरशाहीची अरेरावी आणि सामान्य रयतेची होणारी पिळवणूक यांचे वास्तववादी चित्रण करणाऱ्या मोजक्या कलाकृतींमध्ये विनायक कोंडो ओक (वि. को. ओक) यांची 'शिरस्तेदार' ही कादंबरी अग्रगण्य आहे.

• ही कादंबरी १८७२ मध्ये प्रकाशित झाली होती.

• ब्रिटिश काळात मामलेदार कचेरीतील 'शिरस्तेदार' (मुख्य प्रशासकीय लिपिक/कारभारी) हे पद महसूल आकारणी, जमिनीच्या नोंदी आणि तगाई वाटपात कळीचे होते.

• या कादंबरीत शिरस्तेदाराच्या माध्यमातून कनिष्ठ सरकारी नोकरांची लाचखोरी, सावकारांशी असलेले संगनमत आणि त्यामुळे कर्जबाजारी झालेल्या शेतकऱ्यांची व जनतेची झालेली दयनीय स्थिती याचे हृदयद्रावक चित्रण ओक यांनी केले आहे.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

• लेखक: विनायक कोंडो ओक (वि. को. ओक) - बालशिक्षण, चरित्रलेखन आणि सामाजिक कादंबरीकार.

• कादंबरी: 'शिरस्तेदार' (१८७२).

• विषय: महसूल यंत्रणेतील प्रशासकीय भ्रष्टाचार आणि शेतकऱ्यांची पिळवणूक.

• याच काळात महात्मा फुल्यांनी १८८३ मध्ये 'शेतकऱ्याचा असूड' लिहून ब्रिटिश महसूल पद्धती व सावकारशाहीवर आसूड ओढले होते.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (2) Shirastedar

V. K. Oka's Realistic Novel 'Shirastedar' (1872):

• In 19th-century Marathi literature, Vinayak Kondo Oka (V. K. Oka) offered a groundbreaking sociological critique of the colonial administrative apparatus in his novel 'Shirastedar', published in 1872.

• A 'Shirastedar' was the head native revenue officer and chief record-keeper in the district collectorate and mamlatdar's office, wielding decisive influence over land assessments, title disputes, and debt enforcement.

• Oka's novel realistically portrayed how unchecked bureaucratic corruption, bribery, and collusive practices between native revenue officials and moneylenders drove the common ryot into ruinous destitution.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

• Novel: *Shirastedar* (1872)

• Author: Vinayak Kondo Oka (V. K. Oka)

• Core Theme: Rampant corruption among subordinate Indian revenue officials and the misery of the peasantry under colonial land administration.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) म्युनिसिपालिटी (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

✓ पर्याय (2) शिरस्तेदार (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर: पर्याय (२) शिरस्तेदार**

⚠️ पर्याय (3) मधली स्थिती (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) गुलामगिरी (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'ब्रिटिशांची महसूल पद्धती, जमीन सुधारणा व आर्थिक धोरण' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट १ (GS-1: इतिहास, भूगोल व कृषी)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

इतिहास व महाराष्ट्रातील समाजसुधारक विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

महाराष्ट्रातील समाजप्रबोधन व समाजसुधारक विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: ब्रिटिशांची महसूल पद्धती, जमीन सुधारणा व आर्थिक धोरण

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'ब्रिटिशांची महसूल पद्धती, जमीन सुधारणा व आर्थिक धोरण' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विषयांतर्गत 'ब्रिटिशांची महसूल पद्धती, जमीन सुधारणा व आर्थिक धोरण' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विषयातील 'ब्रिटिशांची महसूल पद्धती, जमीन सुधारणा व आर्थिक धोरण' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'शिरस्तेदार' हे असून ते 'ब्रिटिशांची महसूल पद्धती, जमीन सुधारणा व आर्थिक धोरण' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'ब्रिटिशांची महसूल पद्धती, जमीन सुधारणा व आर्थिक धोरण' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन