अर्थव्यवस्थेवरील जाचक सरकारी नियंत्रणे, परवाने, कोटा पद्धत आणि व्यापार बंधने शिथिल करून खाजगी व परकीय गुंतवणुकीसाठी बाजारपेठ खुली करण्याच्या प्रक्रियेस काय म्हटले जाते?
EN
The economic process of dismantling rigid government controls, industrial licensing, quotas, and trade restrictions to open the economy for private enterprise and foreign investment is termed as:
योग्य उत्तर उदारीकरण (Liberalisation) (पर्याय १) आहे.
सविस्तर विश्लेषण:
1.
उदारीकरण (Liberalisation):
•
उदारीकरण म्हणजे अर्थव्यवस्थेवरील सरकारी बंधने, नियंत्रणवादी नियम, परवाना पद्धत (Licensing) आणि आयात-निर्यात निर्बंध शिथिल किंवा रद्द करणे.
•
याद्वारे खाजगी उद्योजकांना उद्योग सुरू करणे, विस्तार करणे आणि परकीय भांडवल आणणे सुलभ होते.
2.
इतर संकल्पनांशी तुलना:
•
खाजगीकरण (Privatisation): सार्वजनिक क्षेत्रातील उपक्रमांची मालकी, व्यवस्थापन किंवा समभाग खाजगी क्षेत्राकडे हस्तांतरित करणे (उदा. निर्गुंतवणूक).
•
जागतिकीकरण (Globalisation): देशाच्या अर्थव्यवस्थेला जागतिक अर्थव्यवस्थेशी जोडणे, ज्यामध्ये वस्तू, सेवा, भांडवल आणि तंत्रज्ञानाचा आंतरराष्ट्रीय मुक्त प्रवाह होतो.
•
केंद्रीकरण (Centralisation): सर्व अधिकार एकाच केंद्रीय सत्तेकडे केंद्रित करणे (जे उदारीकरणाच्या नेमके विरुद्ध आहे).
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
LPG त्रयीचा मूलभूत भेद:
•
बंधने व नियंत्रणे हटवणे = उदारीकरण (L)
•
सरकारी कंपन्या खाजगी हाती देणे = खाजगीकरण (P)
•
देशाची अर्थव्यवस्था जगाशी जोडणे = जागतिकीकरण (G).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Liberalisation (Option 1).
Detailed Analysis:
1.
Liberalisation:
•
Refers to the systematic removal or relaxation of government restrictions, industrial license requirements, bureaucratic red tape, and price/foreign exchange controls.
•
Grants autonomy to market forces and private enterprise to determine investment, production, and pricing decisions.
2.
Contrast with Allied LPG Pillars:
•
Privatisation: Transfer of ownership, management, and control of public sector enterprises to private entities.
•
Globalisation: Integration of the domestic economy with the global economic system through free trade, capital mobility, and technological dissemination.
•
Centralisation: Concentration of economic power in the state (the exact antithesis of liberalization).
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Clear conceptual definitions for MPSC:
•
Relaxing state controls & deregulation = Liberalisation
•
Transfer of state ownership = Privatisation
•
Integrating domestic economy with world = Globalisation.