🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

अर्थव्यवस्था व नियोजन MPSC Combine Group C Practice 2026 MEDIUM

भारतात स्वतंत्र मध्यवर्ती बँक म्हणून 'रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया' (RBI) ची स्थापना करण्याची शिफारस खालीलपैकी कोणत्या आयोगाने १९२६ मध्ये केली होती?

EN The establishment of an independent central bank in India—the 'Reserve Bank of India' (RBI)—was recommended in 1926 by which of the following Commissions?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

हिल्टन यंग कमिशन (रॉयल कमिशन ऑन इंडियन करन्सी अँड फायनान्स)

Hilton Young Commission (Royal Commission on Indian Currency and Finance)

वॉरेन हेस्टिंग्ज प्रशासकीय सुधारणा समिती

Warren Hastings Administrative Reforms Committee

लॉर्ड लिनलिथगो कृषी सुधारणा आयोग

Lord Linlithgow Royal Commission on Agriculture

सर जॉर्ज थॉमस बँकिंग चौकशी समिती

Sir George Thomas Banking Enquiry Committee

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (1) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर पर्याय (१) हिल्टन यंग कमिशन (रॉयल कमिशन ऑन इंडियन करन्सी अँड फायनान्स) आहे.

ऐतिहासिक विश्लेषण:

• १९२६ मध्ये ब्रिटिश सरकारने एडवर्ड हिल्टन यंग (Edward Hilton Young) यांच्या अध्यक्षतेखाली 'रॉयल कमिशन ऑन इंडियन करन्सी अँड फायनान्स' (Royal Commission on Indian Currency and Finance) नियुक्त केले होते. या आयोगालाच 'हिल्टन यंग कमिशन' म्हणून ओळखले जाते.

• डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांनी लिहिलेला प्रख्यात ग्रंथ 'द प्रॉब्लेम ऑफ द रुपी: इट्स ओरिजिन अँड इट्स सोल्युशन' (The Problem of the Rupee) हा या आयोगाच्या विचारमंथनाचा व पुराव्यांचा मुख्य आधार ठरला होता.

• हिल्टन यंग आयोगाने चलन आणि पत नियंत्रणासाठी सरकारपासून स्वतंत्र असणारी एक मध्यवर्ती बँक असावी अशी जोरदार शिफारस केली.

• या शिफारशींच्या आधारे ब्रिटिश संसदेने 'रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया कायदा, १९३४' संमत केला आणि १ एप्रिल १९३५ रोजी रिझर्व्ह बँकेची प्रत्यक्ष स्थापना झाली.

पर्यायांचे विश्लेषण:

• पर्याय (१) अचूक: हिल्टन यंग कमिशन (१९२६) च्या शिफारशींवरून RBI ची निर्मिती झाली.

• पर्याय (२), (३) आणि (४) चुकीचे: हे आयोग RBI स्थापनेशी संबंधित नाहीत.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

रिझर्व्ह बँकेचे पहिले गव्हर्नर सर ऑस्बॉर्न स्मिथ (Sir Osborne Smith - १९३५ ते १९३७) होते, तर पहिले भारतीय गव्हर्नर सी. डी. देशमुख (१९४३ ते १९४९) होते. रिझर्व्ह बँकेचे सुरुवातीचे मुख्यालय कोलकाता येथे होते, जे १९३७ मध्ये कायमस्वरूपी मुंबईला हलवण्यात आले.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

The correct answer is Option (1) Hilton Young Commission (Royal Commission on Indian Currency and Finance).

Historical Analysis:

• In 1926, the British Government appointed the 'Royal Commission on Indian Currency and Finance' chaired by Edward Hilton Young, universally known as the Hilton Young Commission.

• Dr. B. R. Ambedkar's seminal thesis 'The Problem of the Rupee: Its Origin and Its Solution' presented rigorous conceptual evidence before this commission and deeply influenced its recommendations.

• The Commission recommended the creation of a separate central banking institution to separate the control of currency and credit from the Government of India.

• These recommendations directly culminated in the enactment of the Reserve Bank of India Act, 1934, and RBI's operational establishment on 1 April 1935.

Distractor Analysis:

• Option (1) is correct: The Hilton Young Commission directly gave birth to the RBI.

• Options (2), (3), and (4) are historically unrelated bodies.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

The RBI's first Governor was Sir Osborne Smith (1935–1937), and its first Indian Governor was Sir C. D. Deshmukh (1943–1949). The central office was initially located in Calcutta before being permanently relocated to Mumbai in 1937.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✓ पर्याय (1) हिल्टन यंग कमिशन (रॉयल कमिशन ऑन इंडियन करन्सी अँड फायनान्स) (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर पर्याय (१) हिल्टन यंग कमिशन (रॉयल कमिशन ऑन इंडियन करन्सी अँड फायनान्स) आहे.

⚠️ पर्याय (2) वॉरेन हेस्टिंग्ज प्रशासकीय सुधारणा समिती (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

⚠️ पर्याय (3) लॉर्ड लिनलिथगो कृषी सुधारणा आयोग (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) सर जॉर्ज थॉमस बँकिंग चौकशी समिती (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'भारतीय रिझर्व्ह बँक (RBI): पतधोरण व नियंत्रण साधने' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-ब मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट ४ (पेपर २: अर्थशास्त्र व विज्ञान तंत्रज्ञान)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट ४ (GS-4: अर्थव्यवस्था व विज्ञान तंत्रज्ञान)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

अर्थव्यवस्था व नियोजन विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

भारतीय अर्थव्यवस्था व नियोजन विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: भारतीय रिझर्व्ह बँक (RBI): पतधोरण व नियंत्रण साधने

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'भारतीय रिझर्व्ह बँक (RBI): पतधोरण व नियंत्रण साधने' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: अर्थव्यवस्था व नियोजन विषयांतर्गत 'भारतीय रिझर्व्ह बँक (RBI): पतधोरण व नियंत्रण साधने' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: अर्थव्यवस्था व नियोजन विषयातील 'भारतीय रिझर्व्ह बँक (RBI): पतधोरण व नियंत्रण साधने' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'हिल्टन यंग कमिशन (रॉयल कमिशन ऑन इंडियन करन्सी अँड फायनान्स)' हे असून ते 'भारतीय रिझर्व्ह बँक (RBI): पतधोरण व नियंत्रण साधने' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'भारतीय रिझर्व्ह बँक (RBI): पतधोरण व नियंत्रण साधने' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन