🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

अर्थव्यवस्था व नियोजन MPSC Combine Group C Practice 2026 MEDIUM

भारत सरकारच्या सांख्यिकी आणि कार्यक्रम अंमलबजावणी मंत्रालयाने (MoSPI) २०११ मध्ये प्रख्यात अर्थतज्ज्ञ प्रा. सर पार्थ दासगुप्ता यांच्या अध्यक्षतेखाली स्थापन केलेली तज्ज्ञ समिती खालीलपैकी कोणत्या विषयाशी संबंधित होती?

EN The expert committee constituted in 2011 by the Ministry of Statistics and Programme Implementation under eminent economist Prof. Sir Partha Dasgupta was concerned with:

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

पारंपारिक राष्ट्रीय उत्पन्न मोजणी

Conventional National Income Accounting

हरित स्थूल देशांतर्गत उत्पादन (Green GDP / Green National Accounts)

Green Gross Domestic Product (Green GDP / Green National Accounts)

दरडोई उत्पन्नाची पुनर्रचना

Restructuring of Per Capita Income

जीडीपीचे आधारभूत वर्ष बदलणे

Revision of GDP Base Year

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (2) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर हरित स्थूल देशांतर्गत उत्पादन (Green GDP / Green National Accounts) (पर्याय २) आहे.

सविस्तर विश्लेषण:

1. पार्थ दासगुप्ता समिती (Partha Dasgupta Committee):

• केंद्र सरकारने २०११ मध्ये केंब्रिज विद्यापीठाचे प्राध्यापक सर पार्थ दासगुप्ता यांच्या अध्यक्षतेखाली 'हरित राष्ट्रीय लेखाप्रणाली' (Green National Accounts Framework) तयार करण्यासाठी एक उच्चस्तरीय तज्ज्ञ गट नेमला.

• या समितीने मार्च २०१३ मध्ये आपला अहवाल सादर केला.

2. हरित GDP (Green GDP) म्हणजे काय?

• आर्थिक विकासाची गणना करताना होणारा पर्यावरणाचा ऱ्हास (Environmental Degradation) आणि नैसर्गिक साधनसंपत्तीचा होणारा क्षय (Depletion of Natural Resources) पारंपारिक GDP मधून वजा करून जो निव्वळ विकास दर काढला जातो, त्याला 'हरित जीडीपी' (Green GDP) म्हणतात.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

भारतातील हरित राष्ट्रीय लेखाप्रणाली (Green National Accounts): सर पार्थ दासगुप्ता समिती (२०११-२०१३).

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

The correct answer is Green Gross Domestic Product (Green GDP / Green National Accounts) (Option 2).

Detailed Analysis:

1. Partha Dasgupta Expert Group:

• Constituted in 2011 by MoSPI under Cambridge economist Prof. Sir Partha Dasgupta to formulate a comprehensive framework for 'Green National Accounting in India'.

• Submitted its landmark report titled *'Green National Accounts in India: A Framework'* in March 2013.

2. Concept of Green GDP:

• Monetizes environmental damages, depletion of natural capital (forests, groundwater, minerals), and carbon emissions, deducting them from conventional GDP to yield ecologically sustainable output.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Key Economic Committee: Sir Partha Dasgupta Committee (2011–2013) authored India's official roadmap for Green GDP accounting.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) पारंपारिक राष्ट्रीय उत्पन्न मोजणी (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

✓ पर्याय (2) हरित स्थूल देशांतर्गत उत्पादन (Green GDP / Green National Accounts) (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर **हरित स्थूल देशांतर्गत उत्पादन (Green GDP / Green National Accounts)** (पर्याय २) आहे.

⚠️ पर्याय (3) दरडोई उत्पन्नाची पुनर्रचना (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) जीडीपीचे आधारभूत वर्ष बदलणे (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'राष्ट्रीय उत्पन्न: व्याख्या, मोजमाप पद्धती व प्रवृत्ती' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-ब मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट ४ (पेपर २: अर्थशास्त्र व विज्ञान तंत्रज्ञान)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट ४ (GS-4: अर्थव्यवस्था व विज्ञान तंत्रज्ञान)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

अर्थव्यवस्था व नियोजन विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

भारतीय अर्थव्यवस्था व नियोजन विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: राष्ट्रीय उत्पन्न: व्याख्या, मोजमाप पद्धती व प्रवृत्ती

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'राष्ट्रीय उत्पन्न: व्याख्या, मोजमाप पद्धती व प्रवृत्ती' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: अर्थव्यवस्था व नियोजन विषयांतर्गत 'राष्ट्रीय उत्पन्न: व्याख्या, मोजमाप पद्धती व प्रवृत्ती' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: अर्थव्यवस्था व नियोजन विषयातील 'राष्ट्रीय उत्पन्न: व्याख्या, मोजमाप पद्धती व प्रवृत्ती' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'हरित स्थूल देशांतर्गत उत्पादन (Green GDP / Green National Accounts)' हे असून ते 'राष्ट्रीय उत्पन्न: व्याख्या, मोजमाप पद्धती व प्रवृत्ती' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'राष्ट्रीय उत्पन्न: व्याख्या, मोजमाप पद्धती व प्रवृत्ती' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन