🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) MPSC Rajyaseva Prelims 2013 GS Paper-I 2013 MEDIUM

खालीलपैकी कोणत्या आघाडीच्या ब्रिटीश संसदपटू आणि राजकारण्याने कबूल केले की 1857 चा उठाव हा राष्ट्रीय विद्रोह होता आणि लष्करी विद्रोह नव्हता?

EN The following leading British Parliamentarian and Politician admitted that the Revolt of 1857 was a National Revolt and not a Military Mutiny:

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

लॉर्ड डलहौसी

Lord Dalhousie

लॉर्ड कॅनिंग

Lord Canning

विल्यम ग्लॅडस्टोन

William Gladstone

बेंजामिन डिझरायली

Benjamin Disraeli

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (4) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: पर्याय (4) बेंजामिन डिझरायली

सविस्तर स्पष्टीकरण:

• बेंजामिन डिझरायली (Benjamin Disraeli):

• ब्रिटिश संसदेच्या 'हाऊस ऑफ कॉमन्स' (House of Commons) मधील हुजूर पक्षाचे (कंझर्व्हेटिव्ह पार्टी) प्रमुख नेते आणि विरोधी पक्षनेते बेंजामिन डिझरायली यांनी 27 जुलै 1857 रोजी ब्रिटीश संसदेत ऐतिहासिक भाषण केले.

• त्यांनी ठामपणे नमूद केले की, "1857 चा उठाव हा केवळ सैनिकांचा साधा लष्करी विद्रोह नसून तो एक राष्ट्रीय उठाव (National Revolt) होता." ईस्ट इंडिया कंपनीची साम्राज्यवादी आणि धार्मिक हस्तक्षेपाची धोरणे या उठावाला कारणीभूत ठरली होती.

• डिझरायली हे नंतर ब्रिटनचे पंतप्रधान (1868 आणि 1874–1880) बनले.

• इतर पर्यायांचे विश्लेषण:

• लॉर्ड डलहौसी (Lord Dalhousie): 1848 ते 1856 दरम्यान भारताचा गव्हर्नर जनरल; ज्याच्या 'खालसा धोरणाने' (Doctrine of Lapse) संस्थानिकांमध्ये तीव्र असंतोष निर्माण केला.

• लॉर्ड कॅनिंग (Lord Canning): 1857 च्या उठावाच्या वेळी भारताचा गव्हर्नर जनरल होता (आणि 1858 मध्ये भारताचा पहिला व्हाइसरॉय बनला). त्याने उठावाला केवळ सैनिकांचे बंड मानले.

• विल्यम ग्लॅडस्टोन (William Gladstone): ब्रिटनमधील लिबरल पक्षाचे प्रमुख नेते आणि पंतप्रधान होते.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

1857 च्या उठावाच्या स्वरूपाबद्दल विचारवंतांची मते आयोग वारंवार विचारतो:

• वि. दा. सावरकर: "1857 चे स्वातंत्र्यसमर" (भारताचे पहिले स्वातंत्र्ययुद्ध)

• सर जॉन लॉरेन्स आणि सीली: "केवळ शिपायांचे बंड" (Sepoy Mutiny)

• बेंजामिन डिझरायली: "राष्ट्रीय विद्रोह" (National Revolt)

• डॉ. आर. सी. मुजुमदार: "Neither first, nor national, nor a war of independence"

• टी. आर. होम्स: "सुसंस्कृतता आणि रानटीपणा यांमधील संघर्ष".

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (4) Benjamin Disraeli

Detailed Explanation:

• Benjamin Disraeli:

• Benjamin Disraeli, the prominent Conservative Party leader and Leader of the Opposition in the British House of Commons, made a landmark parliamentary speech on 27 July 1857.

• In this address, Disraeli questioned the official British government stance by declaring: *"Is it a military mutiny, or is it a national revolt?"* He concluded that the uprising was indeed a National Revolt, arising from deep-seated political, social, and economic grievances caused by the British East India Company's policies, rather than merely an objection to greased cartridges.

• Disraeli later served twice as the Prime Minister of the United Kingdom (in 1868 and 1874–1880).

• Analysis of Other Options:

• Lord Dalhousie: Governor-General of India (1848–1856) whose aggressive annexations under the 'Doctrine of Lapse' fueled severe resentment preceding the revolt.

• Lord Canning: Governor-General of India during the 1857 revolt and the first Viceroy of India under the Crown (1858).

• William Gladstone: Eminent British Liberal statesman and multiple-term Prime Minister.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Historiographical views on the 1857 Revolt frequently asked in MPSC:

• V. D. Savarkar: "First War of Indian Independence"

• Benjamin Disraeli: "National Revolt"

• Sir John Lawrence & Seeley: "Wholly unpatriotic and selfish Sepoy Mutiny"

• Dr. R. C. Majumdar: "Neither first, nor national, nor a war of independence"

• T. R. Holmes: "Conflict between civilization and barbarism".

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) लॉर्ड डलहौसी (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

⚠️ पर्याय (2) लॉर्ड कॅनिंग (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

⚠️ पर्याय (3) विल्यम ग्लॅडस्टोन (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✓ पर्याय (4) बेंजामिन डिझरायली (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर:** पर्याय (4) बेंजामिन डिझरायली

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१३ (GS) पेपर-१' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

🎯 घटक चाचणी मोफत टेस्ट

राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१३ (GS-१)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२५ (GS) पेपर-१ (दि. ०९ नोव्हेंबर, २०२५)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२४ (GS) पेपर-१ (दि. ०१ डिसेंबर, २०२४)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२३ (GS) पेपर-१ (दि. ०४ जून, २०२३)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१३ (GS) पेपर-१

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१३ (GS) पेपर-१' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयांतर्गत 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१३ (GS) पेपर-१' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयातील 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१३ (GS) पेपर-१' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'बेंजामिन डिझरायली' हे असून ते 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१३ (GS) पेपर-१' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१३ (GS) पेपर-१' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन