सरकारने स्विकारलेल्या रचनात्मक सुधारणा कार्यक्रमांतर्गत खालील उपाय अंतर्भूत आहेत. (a) व्यापार आणि भांडवल प्रवाहात सुधारणा (b) भाववाढ नियंत्रण (c) वित्तीय क्षेत्रात सुधारणा (d) व्यवहार तोल स्थितीत सुधारणा वरीलपैको कोणता/ते उपाय बरोबर आहे/त ?
EN
The following measures are included under the constructive reform program adopted by the government. (a) Improvement in trade and capital flows (b) Inflation control (c) Improvement in financial sector (d) Improvement in trade balance Which of the following is/are correct?
योग्य उत्तर: पर्याय (1) (a) व (c)
स्पष्टीकरण:
•
1991 च्या नवीन आर्थिक धोरणाचे दोन भाग:
1.
स्थूल-आर्थिक स्थिरीकरण उपाय (Macroeconomic Stabilization Measures):
•
हे अल्पकालीन उपाय होते, ज्यांचे उद्दिष्ट गंभीर भाववाढ रोखणे (Inflation Control - b) आणि व्यवहारतोलाचे संकट दूर करणे (BOP Crisis - d) हे होते.
2.
रचनात्मक सुधारणा कार्यक्रम (Structural Reform Measures):
•
हे दीर्घकालीन आणि मध्यमकालीन उपाय होते, ज्यांचा हेतू अर्थव्यवस्थेची कार्यक्षमता आणि आंतरराष्ट्रीय स्पर्धात्मकता वाढवणे हा होता.
•
यात समाविष्ट उपाय:
•
(a) व्यापार आणि भांडवल प्रवाहात सुधारणा (Trade & Capital Flow Reforms - आयात परवाने रद्द करणे, टॅरिफ कमी करणे).
•
(c) वित्तीय क्षेत्रात सुधारणा (Financial Sector Reforms - नरसिंहम समितीच्या शिफारशी, बँकिंग व भांडवल बाजार सुधारणा).
•
औद्योगिक निर्बंधमुक्ती (Delicensing) आणि निर्गुंतवणूक.
•
म्हणून रचनात्मक सुधारणांमध्ये (a) व (c) यांचा समावेश होतो.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
अल्पकालीन स्थिरीकरण (Short-term): भाववाढ नियंत्रण + व्यवहारतोल सुधारणा.
•
दीर्घकालीन रचनात्मक सुधारणा (Structural Reforms): व्यापार व भांडवल प्रवाह सुधारणा + वित्तीय क्षेत्र सुधारणा + औद्योगिक धोरण.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (1) (a) and (c)
Explanation:
•
Two Components of the 1991 Economic Reforms:
•
1. Macroeconomic Stabilization (Short-term Crisis Measures): Addressed urgent balance-of-payments depletion and hyper-inflationary pressures:
•
(b) Inflation control
•
(d) Improvement in balance of payments (BOP) and foreign exchange liquidity.
•
2. Structural Reform Program (Medium to Long-term Efficiency Measures): Aimed at dismantling industrial licensing, liberalizing international trade, and reforming capital allocation mechanisms:
•
(a) Improvement in trade and capital flows (reduction of import tariffs, abolition of QRs, opening FDI).
•
(c) Reforms in the financial sector (Narasimham Committee I reforms, deregulating interest rates, prudential norms).
•
Hence, structural reforms include (a) and (c).
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
Short-term Stabilization: Inflation control and BOP stabilization.
•
Long-term Structural Reforms: Trade & FDI liberalization and Financial sector deregulation.