...........च्या सेनापतींनी गंगेपर्यंतचा प्रदेश जिंकून घेतला तर त्याच्या आरमार प्रमुखांनी समुद्रापलीकडे, परदेशावर, जसे सिलोन, निकोबार बेटे आणि मलया द्विपकल्पाच्या काही भागावर अधिपत्य मिळविले होते.
EN
The generals of _____________ conquered territory up to the Ganga, while his admirals established dominance overseas in regions such as Ceylon, the Nicobar Islands, and parts of the Malay Peninsula.
योग्य उत्तर: (1) राजेंद्र चोळ I (Rajendra Chola I)
सविस्तर स्पष्टीकरण:
•
राजेंद्र चोळ प्रथम (कारकीर्द: 1014–1044 इ.स.): महान चोळ सम्राट राजराजा प्रथम यांचा पराक्रमी पुत्र आणि उत्तराधिकारी. त्याच्या काळात चोळ साम्राज्य लष्करी आणि सागरी सामर्थ्याच्या सर्वोच्च शिखरावर पोहोचले.
•
गंगा मोहीम (गंगईकोंडचोळ):
•
इ.स. 1022-23 मध्ये राजेंद्र चोळाच्या सैन्याने कलिंग पार करून बंगालवर यशस्वी स्वारी केली. तेथील पाल वंशाचा राजा महिपाल प्रथम याचा पराभव करून पवित्र गंगेचे पाणी दक्षिणेत आणले.
•
या विजयाच्या स्मरणार्थ त्याने 'गंगईकोंडचोळ' (गंगेवर विजय मिळवणारा चोळ) ही पदवी धारण केली आणि 'गंगईकोंडचोळपुरम' ही नवी राजधानी स्थापन केली. तेथे त्याने 'चोळगंगम' नावाचा विस्तीर्ण तलावही निर्माण केला.
•
सागरी विजय (आरमारी मोहीम):
•
इ.स. 1025 मध्ये त्याने आग्नेय आशियातील श्रीविजय साम्राज्यावर (सुमात्रा, जावा, मलय द्विपकल्प) शक्तिशाली आरमारी मोहीम काढली आणि शैलेंद्र वंशाच्या राजाचा पराभव केला.
•
याशिवाय संपूर्ण सिलोन (श्रीलंका) आणि अंदमान-निकोबार बेटांवर आपले संपूर्ण आधिपत्य प्रस्थापित केले.
•
इतर पर्याय:
•
राजराजा प्रथम: राजेंद्र चोळाचे वडील; त्यांनी तंजावर येथे भव्य बृहदीश्वर (राजराजेश्वर) मंदिर बांधले आणि उत्तर श्रीलंकेवर विजय मिळवला होता.
•
सोमेश्वर III व विक्रमादित्य IV: हे कल्याणीचे चालुक्य राजे होते.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
चोळ घराण्याशी संबंधित महत्त्वाचे परीक्षाभिमुख मुद्दे:
1.
स्थानिक स्वराज्य संस्था (Local Self-Government): चोळांचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे ग्रामप्रशासन. यासंबंधीची सविस्तर माहिती प्रांतक प्रथमच्या उत्तरमेरूर शिलालेखात (कुदुवोलाई पद्धत - लॉटरीद्वारे निवडणूक) आढळते.
2.
राजराजा प्रथम: तंजावरचे बृहदीश्वर मंदिर (ग्रॅनाइटचे विमान).
3.
राजेंद्र प्रथम: 'गंगईकोंडचोळ', श्रीविजय मोहीम आणि शक्तिशाली आरमार ('बंगालचा उपसागर चोळ तलाव बनला').
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: (1) Rajendra Chola I
Detailed Explanation:
•
Rajendra Chola I (reigned 1014–1044 CE): Son and successor of the illustrious Rajaraja Chola I, he expanded the imperial Chola Empire to its zenith of maritime and military power.
•
Expedition to the Ganga:
•
Around 1022–1023 CE, Rajendra Chola dispatched a victorious northern expedition through Odisha to Bengal, routing the Pala ruler Mahipala I. His forces brought sacred water from the river Ganga to the south.
•
To commemorate this trans-continental military triumph, he assumed the title 'Gangaikondachola' (The Chola conqueror of the Ganga) and founded a brand-new imperial capital named Gangaikondacholapuram, excavating the colossal irrigation reservoir *Cholaganga*.
•
Trans-Oceanic Naval Expeditions:
•
In 1025 CE, Rajendra dispatched a formidable blue-water naval armada across the Bay of Bengal, successfully defeating the maritime empire of Srivijaya (encompassing the Malay Peninsula, Sumatra, and Java) under the Shailendra dynasty.
•
He also established direct sovereignty over the whole of Ceylon (Sri Lanka) and the Andaman and Nicobar Islands, turning the Bay of Bengal into a "Chola Lake".
•
Other Options:
•
Rajaraja I: Built the magnificent Brihadeeswara Temple at Thanjavur and conquered northern Ceylon.
•
Someshvara III & Vikramaditya IV: Rulers of the Western Chalukya dynasty of Kalyani.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Core high-yield points regarding the Imperial Cholas:
1.
Democratic Village Administration: Epigraphical details preserved in the Uttiramerur Inscription of Parantaka I (Kudavolai electoral system using palm leaves).
2.
Naval Superiority: Unprecedented naval power securing trade routes to China and Southeast Asia under Rajendra I.
3.
Chola Bronzes: The world-famous bronze sculpture of Nataraja (Cosmic Dance of Shiva in Ananda Tandava posture).